Yürüyen merdiven ve yürüyen yol kontrolü; basamak veya palet zinciri, tahrik, fren, taraklar, el bandı ve güvenlik anahtarlarının değerlendirilmesidir. Yolcunun giriş-çıkış yaptığı bölgeler ile hareketli-sabit parçalar arasındaki sıkışma noktaları önceliklidir.
Kapsam ve ekipman türleri
Eğimli yürüyen merdiven, yatay yürüyen yol ve eğimli yürüyen bant düzenleri ayrı tanımlanır. İç/dış ortam, yolcu akışı ve alışveriş arabası kullanımı gibi koşullar ürünün amaçlanan kullanımıyla eşleştirilir.
Sistem nasıl çalışır nereler kritik
Basamak ile tarak bölgesindeki hasar, giriş-çıkış güvenliğini etkiler. El bandının hareketi ve yolcu taşıyan yüzeyin hareketi arasındaki uyum değerlendirilir. Frenin yalnızca sistemi durdurması yeterli değildir; yönteme uygun duruş davranışı ölçülür. Eksik basamak veya tarak güvenlik anahtarı gibi donanımların işlevi tasarımına göre incelenir. Üst ve alt makine bölmelerine bakım erişimi normal yolcu erişiminden ayrılır.

Şema 1 — Ölçeksiz eğitim çizimi. Her üreticinin düzeni farklı olabilir; montaj detayı veya güvenli çalışma konfigürasyonu olarak kullanılmaz.
Mevzuat ve kontrol dönemi
Kontrol kapsamı, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği ve güncel EK-III ekipman grubuyla eşleştirilir. Bakanlıkça yayımlanmış ekipmana özgü rapor ve kriter dokümanı varsa bu doküman dikkate alınır. Kontrol tarihinde geçerli sürüm temin edilmelidir. ÇSGB değişiklik açıklaması.
Bu ekipman ailesinin EK-III kapsamındaki ilgili satırlarında, standardın süre belirlemediği durumda genel planlama üst sınırı 1 yıldır. Daha kısa süre gerektiren kullanım koşulları ve ilgili standart hükümleri dikkate alınır. Kurulum değişikliği, önemli onarım, kaza veya güvenliği etkileyen olaylar için takvimden bağımsız kontrol ihtiyacı değerlendirilir.
Bakım, operatörün kullanım öncesi kontrolü ve periyodik kontrol birbirini tamamlar. Bakım kaydı ekipmanın o tarihte hangi işlemlerden geçtiğini gösterir; uygunluk değerlendirmesinin kapsamını kendiliğinden oluşturmaz.
Hangi standart ne için kullanılır
Referans ailesi | Bu ekipmandaki rolü |
|---|---|
EN 115-1 | Yürüyen merdiven ve yürüyen yolların yapım/montaj güvenliği |
EN 115-2 | Mevcut sistemlerin güvenliğinin iyileştirilmesi |
Üretici bakım ve test talimatı | Ürüne özgü deney yöntemi |
EN 60204-1 | Uygulanabilir elektrik donanımı hükümleri |
Bu tablo bir kapsam haritasıdır. Ürün tasarım standardı ile periyodik muayene yöntemi aynı şey değildir. TS/TS EN ulusal karşılığı, baskı yılı, yürürlük ve geçiş hükümleri kontrol tarihinde TSE kataloğu ve ilgili mevzuattan doğrulanmalıdır. Standartların ücretli tam metinleri çoğaltılmamıştır; bu rehber tam standardın yerine geçmez. Standart başlıkları için resmî referans listesi.
Kontrol öncesi hazırlık
İşletme ekipmanın kimliğini, konumunu ve kontrol kapsamını önceden paylaşır. Belgelerdeki seri numarası sahadaki ürünle eşleştirilir. Kullanım kılavuzu, kapasite bilgisi, önceki rapor, bakım kayıtları ve varsa montaj/proje verileri hazır tutulur. Yapılan değişiklikler, kaza veya aşırı yük olayları ayrıca bildirilir.
Kontrol alanı işletmeyle planlanır. Güvenli erişim, enerji izolasyonu, uygun operatör desteği ve uygulanacaksa tanımlı test yükü hazırlanır. Test yükünün gerçek değeri ve kullanılan ölçüm araçlarının izlenebilirliği kayıt altına alınır. Kapsam dışı veya erişilemeyen bölümler sonuçtan saklanmaz; hangi incelemenin neden yapılamadığı belirtilir.
Ayrıntılı kontrol matrisi
Kontrol bölümü | Teknik inceleme odağı | Kayda alınacak kanıt |
|---|---|---|
Basamak/palet | Çatlak, bağlantı, hizalama ve yüzey | Basamak veya bölge numarası |
Tarak/etek | Dişler, boşluklar, sabitleme ve koruma | Ölçüm noktası ve kriter |
El bandı | Gerginlik, giriş koruması ve hareket uyumu | Fonksiyon ve ölçüm |
Tahrik/fren | Zincir, dişli, fren ve duruş davranışı | Test koşulu ve sonuç |
Güvenlik anahtarları | Acil durdurma ve ürünün algılama sistemleri | Her devre için fonksiyon |
Erişim/çevre | Sahanlık, aydınlatma, makine bölmesi ve bariyer | Yolcu akışı gözlemi |
Bu matristeki başlıklar genel teknik inceleme odaklarıdır. Sayısal kabul ölçütü, üretici verisi veya geçerli kriter kaynağıyla eşleştirilir. Çatlak, aşınma veya boşluk için bütün ürünlere tek bir sınır verilmez. Ölçüm sonucu birimi ve ölçülen bölgeyle birlikte yazılır.

Kontrol süreci
Fonksiyon ve deney yaklaşımı
Deney programı alt ürün sınıfına göre hazırlanır. Kaldırma, fren, düşme önleme, kilitleme, enerji kaybı ve kurtarma işlevlerinden hangilerinin uygulanacağı belirtilir. Vinç için tanımlanan yük çarpanları bütün taşıma veya erişim sistemlerine aktarılamaz. Deney koşulu, ölçüm aracı, gerçek yük ve kabul kaynağı raporda izlenebilir olmalıdır. Ürüne özgü güvenlik tertibatına kontrolsüz müdahale edilmez.
Yürüyen merdivene vinç yük testi katsayısı uygulanmaz. Testin türü ve kabul sınırları ürün standardı ile üretici yöntemine göre belirlenir.
Deney sırasında anormal hareket, yük kayması, emniyet işlevi kaybı veya yapısal hasar belirtisi görülürse çalışma güvenli şekilde durdurulur. Kusuru bastırmak için güvenlik devreleri geçici olarak köprülenmez. Gerekli düzeltme ve yeniden değerlendirme kapsamı belirlenir.
Sahadan örnek senaryo
Tarakta kırık diş görülmesi durumunda sistemin yolcu taşımaya devam etmesi bulguyu ortadan kaldırmaz. Hasarın yeri, erişim riski ve ilgili güvenlik fonksiyonu değerlendirilir; düzeltme sonrası bölge tekrar kontrol edilir.
Bu örnek, düşünme biçimini açıklayan kurgusal bir teknik senaryodur; SÖZTEK tarafından yapılmış bir muayene veya müşteri vakası olarak sunulmamaktadır.
Bulgular nasıl raporlanır
Bulgu; parça/konum, gözlem veya ölçüm, kullanılan kabul kaynağı ve teknik sonuçla ilişkilendirilir. “Kontrol edildi” ifadesi yerine neyin hangi yöntemle değerlendirildiği anlaşılır olmalıdır. Bir deneyin yapılmadığı durumda yapılmış gibi olumlu işaretleme kullanılmaz.
Resmî hafif/ağır kusur sınıflandırması yalnızca uygulanabilir Bakanlık kriterinde tanımlandığı kapsamda kullanılır. Bu sınıflandırmanın bulunmadığı ekipmana rehber üzerinden yeni kusur sınıfı atanmaz. Düzeltme kaydında sorumlu, işlem, tarih ve doğrulama kanıtı ilişkilendirilir. ÇSGB, EK-III 1.9.1 açıklaması.
Kullanılabilir hazırlık ve kayıt şablonları
Aşağıdaki boş tablolar kopyalanarak işletme hazırlık kaydı olarak kullanılabilir. Resmî muayene raporu, zorunlu Bakanlık formu veya onay belgesi değildir.
Şablon A Ekipman ve kapsam kartı
Alan | Doldurulacak bilgi |
|---|---|
İşletme / saha | … |
Üretici / model / seri no / imal yılı | … |
Ekipman türü / konfigürasyon | … |
Kapasite ve kapasite kaynağı | … |
Son kontrol / bakım / değişiklik | … |
Uygulanacak mevzuat ve standart baskısı | … |
Kontrole dahil / hariç bölümler | … |
İlgili belge ve fotoğraf numaraları | … |
Şablon B Teknik gözlem kaydı
Kontrol noktası | Gözlem / ölçüm ve birim | Kriter kaynağı | Kanıt no | Değerlendiren |
|---|---|---|---|---|
Basamak/palet | … | … | … | … |
Tarak/etek | … | … | … | … |
El bandı | … | … | … | … |
Tahrik/fren | … | … | … | … |
Güvenlik anahtarları | … | … | … | … |
Erişim/çevre | … | … | … | … |
Şablon C Düzeltme takibi
Bulgu no | Yapılacak işlem | Sorumlu | Hedef tarih | Doğrulama / kapanış kanıtı |
|---|---|---|---|---|
… | … | … | … | … |
… | … | … | … | … |
Sık sorulan sorular
Teknik terimler
- Tarak: basamak/palet ile sahanlık arasındaki dişli geçiş
- Etek: hareketli basamakların yanındaki sabit bölüm
- El bandı: yolcunun tutunduğu hareketli bant
İlgili teknik rehberler
- İnsan Asansörleri ve Engelli Platformları
- Konveyör Sistemlerinin Periyodik Kontrolü
- Özel Kaldırma Sistemlerinin Periyodik Kontrolü
Kontrol planlaması için bilgi paylaşımı
Yürüyen merdiven ve yol için kontrol planlamasında ekipman sayısı, marka/model, kapasite, çalışma ortamı, kurulum durumu ve son rapor bilgilerini hazırlayın. SÖZTEK ile kapsam görüşmesinde özel ataşmanları, erişim ihtiyaçlarını ve planlanan duruşu belirtin. Hizmetin kapsamı ve uygulanabilir yetki şartları ekipman sınıfına göre netleştirilmelidir.
Kaynaklar ve sürüm notu
- İş Ekipmanları Yönetmeliği — konsolide metin
- ÇSGB — 23 Aralık 2025 değişikliği ve değişen EK-III hükümleri
- ÇSGB — ekipmana özgü rapor ve kriter portalı
- Adalet Bakanlığı sunucusundaki 4 Aralık 2025 tarihli yönetmelik kopyası — tarihsel temel
- EUR-Lex — makine standartları referans listesi (2023 kararı; baskı güncelliği için konsolide sürüm izlenir)
- TSE — standart erişimi ve ulusal karşılık teyidi
İş ekipmanlarının güvenli kullanımını sağlamak, mevzuat yükümlülüklerini yerine getirmek ve işletme risklerini azaltmak için sahada ölçüm, kontrol ve raporlama süreçlerini tek akışta yürütüyoruz.
