Kriyojenik tank periyodik kontrolü, ekipmanın kullanım sırasında güvenli durumda kalıp kalmadığının muayene ve uygulanabilir testlerle değerlendirilmesidir. Bu rehber yalıtım veya vakum kaybı ve basınç tahliye sorunları konularına odaklanır. Kontrol kapsamı, ekipmanın imalat dokümanı ve gerçek kullanım koşullarıyla belirlenir; bakım kaydı ile periyodik kontrol raporu ayrı tutulur.
Kontrol süresi ve uygulanacak mevzuat
İlgili standartlarda belirtilen süreler. Bu ifade ekipmanın ilgili sınıfa girmesi ve uygulanabilir standardın hükümleriyle birlikte değerlendirilir. [K1, K2]
Kriyojenik tanklarda iç kap, dış ceket, yalıtım veya vakum sistemi ve basınç tahliye donanımları birlikte değerlendirilir. Vakum kaybına işaret edebilecek anormal buzlanma, bağlantı kaçakları ve basınç davranışındaki değişiklikler inceleme gerektirir. Depolanan gazın oksitleyici, yanıcı veya boğucu özelliği saha hazırlığını etkiler.
Tablo 1 kriyojenik tanklar için TS EN ISO 21009-2 ve TS EN 14197-3 kapsamında ilgili standartlarda belirtilen süreleri esas alır. Bu gruba otomatik olarak bir yıllık veya on yıllık tek süre yazılmaz. Muayene, emniyet donanımı kontrolü ve gerektiğinde iç kaba ilişkin testler ayrı faaliyetler olarak planlanır. [K1]
Standartlar ve teknik kapsam
TS EN ISO 21009-2 ve TS EN 14197-3. Bunlar ekipmanın tasarımıyla eşleştirilerek kullanılır; her standart bütün alt türlere uygulanmaz. İmalat tarihine ve onayına uygun sürüm ile periyodik kontrole ilişkin hükümler belirlenir. Tam standart metni ve üretici dokümanı görülmeden sayısal kabul veya ret sınırı üretilmez. [K1 EK III 1.11 ve 2.1.5]
LNG tankı kriyojenik bir uygulama olabilir; CNG ise sıkıştırılmış gaz sistemidir. İki sistemin depolama teknolojisi ve kontrol yaklaşımı karıştırılmaz.

İncelenen bileşenler ve teknik kontrol kapsamı — açıklayıcı şema
Teknik inceleme noktaları
Aşağıdaki kapsam bir kontrol planı oluşturmak içindir. Kabul kararı, yetkili kişinin uygun yöntemle elde ettiği bulgular ve ilgili teknik ölçütlerle verilir.
İç kap ve dış ceket
Tasarımın tanımlanması, erişilebilen yüzeyler ve bağlantılar. Bulguların yeri ve kapsamı kaydedilir. Önceki rapordaki aynı bölgeyle karşılaştırma yapılması, değişimin izlenmesini sağlar; incelenemeyen alanlar açıkça belirtilir.
Yalıtım göstergeleri
Anormal buzlanma, basınç davranışı ve vakum kayıtlarının değerlendirilmesi. Bulguların yeri ve kapsamı kaydedilir. Önceki rapordaki aynı bölgeyle karşılaştırma yapılması, değişimin izlenmesini sağlar; incelenemeyen alanlar açıkça belirtilir.
Tahliye donanımı
Emniyet elemanlarının kimliği, uygunluğu ve kontrol kayıtları. Bulguların yeri ve kapsamı kaydedilir. Önceki rapordaki aynı bölgeyle karşılaştırma yapılması, değişimin izlenmesini sağlar; incelenemeyen alanlar açıkça belirtilir.
Gazın özelliği
Oksitleyici, yanıcı veya boğucu akışkana göre saha ve yöntem gerekleri. Bulguların yeri ve kapsamı kaydedilir. Önceki rapordaki aynı bölgeyle karşılaştırma yapılması, değişimin izlenmesini sağlar; incelenemeyen alanlar açıkça belirtilir.
Kontrol uygulamasının aşamaları
Muayene ve test, güvenli çalışma koşulları oluşturulmadan başlatılmaz. Aşağıdaki aşamalar işi planlamak içindir; basınçlandırma veya ekipmana müdahale talimatı değildir.
1 Ekipmanı ve kontrol sınırını tanımlama
Etiket, imalat standardı ve önceki rapor aynı ekipmanla eşleştirilir. Tasarımın tanımlanması, erişilebilen yüzeyler ve bağlantılar.
2 Güvenli erişimi hazırlama
İşveren ve kontrol ekibi duruş, izolasyon, akışkan ve sıcaklık koşullarını koordine eder. Kapalı alana giriş veya tehlikeli akışkan söz konusuysa ilgili izin ve önlemler ayrıca planlanır.
3 Muayene ve fonksiyonları değerlendirme
Anormal buzlanma, basınç davranışı ve vakum kayıtlarının değerlendirilmesi. Emniyet elemanlarının kimliği, uygunluğu ve kontrol kayıtları. Fonksiyon testi yapılmayan bir eleman yalnızca görünümüne dayanılarak çalışır kabul edilmez.
4 Gerekli test ve ölçümleri uygulama
Yöntem, test koşulları ve kabul ölçütü ekipman dokümanına bağlanır. Ölçüm cihazı tanımı, kalibrasyon bilgisi ve ölçüm bölgesi kaydedilir; sonuç uygun teknik sınırla karşılaştırılır.
5 Sonuç ve takip kaydını tamamlama
Uygunsuzluklar ekipman kimliğiyle ilişkilendirilir. Kullanıma etkisi, düzeltme ihtiyacı ve sonraki kontrol tarihi raporlanır. Bakımın tamamlanmasıyla kontrol kararının verilmesi ayrı kayıtlar halinde izlenir.

Kontrol uygulamasının beş aşaması — açıklayıcı şema
Test yönteminin seçimi
Bu ekipman grubunun özel süre ve yöntem hükümleri esas alınır. Diğer basınçlı kaplardan alınan yıllık test veya 1,5 kat katsayısı otomatik olarak uygulanmaz. Muayene, sızdırmazlık kontrolü, kalınlık ölçümü ve dayanım testi farklı sorulara cevap verir; biri diğerinin yerine ancak uygulanabilir hüküm izin veriyorsa kullanılabilir. Gerekli erişim ve test koşulları standart, imalat dokümanı ve yetkili kontrol planıyla belirlenir. [K1, K2]
Hizmet şartnamesine eklenebilecek maddeler
Aşağıdaki Ş maddeleri örnek şartname hükümleridir, mevzuat madde numarası değildir. Ekipmanın gerçek kapsamına göre uyarlanır.
Ş1 Ekipmana özgü kapsam
İç kap ve dış ceket ve yalıtım göstergeleri incelemelerinin sınırları raporda belirtilir. Kapsam dışı bırakılan bileşenler açıkça yazılır. Ekipmanın seri numarası ve kullanılan teknik dayanak izlenebilir tutulur. [K1 EK III 1.7]
Ş2 Yöntem ve ölçüt
Yalıtım veya vakum kaybı ve basınç tahliye sorunları için seçilen muayene ve doğrulama yöntemleri belirtilir. Cihaz kayıtları ile sayısal sonuçlar, karşılaştırılan standart veya üretici ölçütüyle birlikte raporlanır. Kontrol edilmeyen bir fonksiyon için olumlu sonuç yazılmaz.
Ş3 Yetki ve uygunsuzluk takibi
İlgili personel ve kuruluş yetkileri doğrulanır. İş ekipmanı kapsamındaki zorunlu periyodik kontrolde İSG KATİP sözleşmesi en geç bir gün önce karşılıklı onaylanır. Kusur derecelendirmesi yalnızca Bakanlığın buna ilişkin kriterleri bulunan kapsamda kullanılır; güvenli olmadığı belirlenen ekipmanın uygunsuzluğu giderilmeden kullanımına devam edilmez. [K1, K2]
İşletme takip şablonu
Bu alanlar kontrol kayıtlarının izlenmesi içindir; kendiliğinden uygunluk raporu oluşturmaz.
Kayıt | İşletme tarafından izlenecek bilgi |
|---|---|
Ekipman kimliği | Seri numarası ve tesis konumu |
Kontrol dayanağı | İlgili mevzuat ve standart sürümü |
Kritik kapsam | İç kap ve dış ceket ve tahliye donanımı |
Bulgular | Rapor numarası ve düzeltme kaydı |
Takvim | Son ve sonraki kontrol tarihi |
Sık sorulan teknik sorular
Kriyojenik tankların tamamı yılda bir mi kontrol edilir
Tablo 1 ilgili standart sürelerine atıf yapar. Farklı kontrol faaliyetleri için tek bir genel yıllık süre yazılması doğru değildir.
Kriyojenik tank periyodik kontrolü kaç yılda bir yapılır
İlgili standartlarda (TS EN ISO 21009-2, TS EN 14197-3) belirtilen süreler esas alınır; bu gruba otomatik olarak tek bir yıllık veya on yıllık süre yazılmaz.
Kriyojenik tank periyodik kontrolü kimler yapabilir
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamındaki bu kontrol, ilgili teknik yeterliliğe sahip yetkili kişi veya kuruluş tarafından yürütülür. Hizmet alınmadan önce kontrolü yapacak tarafın, kontrol tarihinde geçerli mevzuata göre yetkili olduğu işveren tarafından doğrulanmalıdır; bu rehber belirli bir kuruluşun yetkisini garanti etmez.
Kriyojenik tank periyodik kontrolü yaptırılmazsa ne olur
Süresi geçmiş veya hiç yaptırılmamış bir periyodik kontrol, ekipmanın güvenli durumu doğrulanmadan kullanılmaya devam edildiği anlamına gelir. Bu durum İş Sağlığı ve Güvenliği mevzuatı kapsamında işveren sorumluluğu doğurur ve olası bir arıza veya kazada sonuçları ağırlaştırabilir; bu rehber belirli bir idari yaptırımın tutarını veya uygulanacağını belirtmez.
Kriyojenik tank periyodik kontrolü raporunun geçerlilik süresi ne kadardır
Rapor, düzenlendiği tarihten itibaren yukarıda açıklanan süre kadar geçerli kabul edilir. Ancak ekipmanda hasar, kaçak, önemli onarım veya işletme koşulunda değişiklik olması durumunda, yazılı süre dolmadan yeniden değerlendirme yapılması gerekir.
Depolanan gazın türü periyodik kontrol planını değiştirir mi
Evet. Depolanan gazın oksitleyici, yanıcı veya boğucu özelliği saha hazırlığını ve alınacak güvenlik önlemlerini etkiler; bu nedenle kontrol planı yalnızca tank tasarımına değil depolanan akışkana göre de uyarlanır.
Dış yüzeyde buzlanma kesin arıza mıdır
Buzlanmanın yeri, süresi ve çalışma koşulu değerlendirilmelidir. Tek başına tanı koydurmaz; anormal durum üretici ve yetkin teknik ekip tarafından incelenir.
Kontrol kapsamı ve hizmet planlaması
Kriyojenik tank periyodik kontrolü için ekipman türü, adedi, tesisin il ve ilçesi, önceki raporlar ve planlanan duruş bilgileri paylaşılabilir. SÖZTEK ile kapsam görüşmesinde uygulanacak yöntem ve gerekli yetkiler doğrulanır. Bu rehber, ekipmana özel muayene sonucu veya uygunluk raporu değildir.anlanan duruş bilgileri paylaşılabilir. SÖZTEK ile kapsam görüşmesinde uygulanacak yöntem ve gerekli yetkiler doğrulanır. Bu rehber, ekipmana özel muayene sonucu veya uygunluk raporu değildir.
Kaynaklar
[K1] İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği; EK III ilgili ekipman satırı ve genel kontrol hükümleri.
[K2] ÇSGB 23 Aralık 2025 değişikliğine ilişkin resmî duyuru.
Teknik güncelleme tarihi 16 Eylül 2026. Kontrol tarihinde yürürlükteki düzenlemeler ve ekipmanın uygulanabilir standartları esas alınır.
Kaynak bağlantıları
K1 İş Ekipmanları Yönetmeliği resmî kurum kopyası ve EK III
K2 ÇSGB 23 Aralık 2025 değişikliği açıklaması
Basınçlı kap ve ekipmanlar ana rehberi
