Yalova Kule Vinç Periyodik Kontrol
Kurulu mast, ankraj ve değişen şantiye koşullarının incelenmesi
| Kısaca: Yalova’da kule vinç periyodik kontrolü, şantiyede kurulu gerçek konfigürasyon üzerinden yapılır: mast yüksekliği, bom düzeni, karşı ağırlık, temel ve yapı bağlantıları ile şaryo, kaldırma ve yük momenti koruma sistemleri incelenir. Kontrol en geç 12 ayda bir ve her kurulum, mast yükseltme veya bom değişikliğinden sonra tekrarlanır. SÖZTEK, kule vinçlerde TÜRKAK AB-0830-M akreditasyonlu A tipi muayene kuruluşu olarak Yalova şantiyelerinde hizmet verir. |
Yalova kule vinç periyodik kontrolünde esas alınan cihaz, katalogdaki genel model değil şantiyede kurulu konfigürasyondur. Mast yüksekliği, bom düzeni, karşı ağırlıklar ve yapı bağlantıları doğrulanır. Kurulum veya yükseltme sonrası durum, önceki raporun kapsadığı durumdan farklı olabilir.
Yalova şantiyelerinde kule vinç kontrolünün yasal dayanağı ve süresi
Kaldırma ve iletme ekipmanlarının periyodik kontrolü, 25 Nisan 2013 tarihli ve 28628 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’ne dayanır. Yönetmeliğin Ek-III tablosunda kaldırma ve iletme ekipmanları için kontrol periyodu yılda birdir; yani iki kontrol arasındaki süre 12 ayı geçmemelidir. Üretici talimatı veya kullanım yoğunluğu daha sık kontrol gerektiriyorsa daha kısa aralık uygulanır.
Periyodik takvimden bağımsız olarak montaj ve kurulumdan sonra, esaslı değişiklik ya da onarımdan sonra, kaza veya doğal olaylardan sonra ve uzun süre kullanılmayan ekipman yeniden devreye alınmadan önce kontrol yapılması gerekir. 2024 değişikliğiyle işveren ile kontrolü yapacak kuruluş arasında kontrol tarihinden en az bir gün önce İSG-KATİP üzerinden karşılıklı onaylanmış sözleşme zorunlu hâle gelmiştir; sözleşmesiz düzenlenen rapor geçersiz sayılır.
Kule vinç her yeni şantiyede yeniden kurulduğu için kurulum sonrası kontrol, yıllık takvimden bağımsız bir zorunluluktur. Mast yükseltme, yapıya yeni bağlantı eklenmesi veya bom boyunun değişmesi de kontrolü yeniden gerekli kılar. Bir önceki şantiyede alınmış rapor, yeni konum ve yükseklik için kullanılamaz.
Kurulu konfigürasyon ile eski rapor arasındaki fark
Merkez ve Çiftlikköy çevresindeki yapı işlerinde şantiye büyüdükçe vincin çalışma alanı, komşu yapılar ve erişim koşulları değişebilir. Kıyıya yakınlık tek başına belirli bir rüzgâr değeri veya korozif ortam sınıfı atamaya yetmez. Gerçek konum, yükseklik ve çevredeki engeller teknik hazırlığa dahil edilir.
Kontrol öncesinde seri numarası, mast bileşenleri, bom uzunluğu, halat donamı ve karşı ağırlık düzeni kurulum belgeleriyle karşılaştırılır. Farklı vinçlerden alınmış benzer görünümlü parçalar belge doğrulaması yapılmadan uygun kabul edilemez. Eksik konfigürasyon bilgisi kapasite ve stabilite değerlendirmesini sınırlar.
Temel ve yapı bağlantıları belgeyle birlikte incelenir
Temel ve ankraj sistemi, kule segment birleşimleri, pimler veya cıvatalı bağlantılar kontrol kapsamının belirlenmesinde kritik noktalardır. Bağlantı konumu ve görülen hasar izlenebilir kayda alınır. Projedeki ankrajın sahada bulunması uygulamanın bütün ayrıntılarının doğru olduğunu kanıtlamaz.
Yapıya bağlanan vinçte bağlantı seviyesi, bağlantı düzeni ve taşıyıcı yapıyla arayüz tanımlanır. Beton veya yapısal hesap yeterliliği yalnız görsel muayeneyle doğrulanamaz. Gereken proje, uygulama ve mühendislik belgeleri işveren tarafından kontrol öncesinde hazırlanır.
Şaryo sınırı ile yük momenti koruması farklıdır
Kaldırma, şaryo ve dönüş hareketlerinin sınırlandırılması ile yük momentinin izlenmesi aynı işlev değildir. Sensör bilgileri, gösterge ve koruma tepkisi gerçek kurulu düzene göre değerlendirilir. Sadece alarm sesinin duyulması sistemin doğru noktada güvenli tepki verdiğini kanıtlamaz.
Kanca bloğu, halat geçişleri, makaralar ve tambur düzeni de incelenir. Şaryo hareketindeki mekanik engeller ve kumanda davranışı kaydedilir. Birden fazla vinç bulunan sahada çalışma hacimlerinin çakışması tek vincin periyodik kontrolünden ayrı koordinasyon ve planlama gerektirir.
Yükseltme sonrası inceleme ile servis dışı düzen
Mast yükseltme, yapı bağlantısı ekleme veya bom değişikliği sonrası önceki raporun güncel konfigürasyonu kapsayıp kapsamadığı değerlendirilir. Normal kontrol takvimi, değişiklik sonrası gerekli incelemeyi erteleme gerekçesi olarak kullanılmamalıdır. Montaj ve değişiklik kayıtları yeni incelemeye sunulur.
Çalışma dışı rüzgâr düzeni modelin talimatına bağlıdır. Dönüş serbestliği, fren ve park düzeni için bütün kule vinçlere uygulanacak tek ayar verilemez. Komşu bina veya başka bir vinç, üreticinin öngördüğü hareketi engelleyebilir; bu durum şantiye planında ele alınmalıdır.
Şantiyeden istenen bilgiler ve rapor kapsamı
Yalova şantiyesinden güncel kurulum belgesi, son değişiklik tarihi, önceki rapor, bakım kayıtları ve güvenli erişim bilgisi istenir. Tırmanma donanımının hangi işlemlere dahil edileceği ayrıca belirlenir. Enerji, operatör, saha izolasyonu ve deney yükü hazırlığı kontrol programıyla uyumlu olmalıdır.
Raporda mevcut yükseklik, bom düzeni ve incelenen bağlantılar tanımlanır. Erişilemeyen bölgeler ile yapılmayan testler açıklanır. SÖZTEK’e yalnız vinç adedi yerine kurulum ve son yükseltme bilgisini göndermek teknik kapsamı netleştirir. Yapılan muayenenin sınırları saklanmadan belirtilmelidir.
Kurulum dosyasındaki uyuşmazlığın değerlendirilmesi
Örneğin kurulum belgesindeki bom uzunluğu ile saha bilgisi farklıysa önce hangi kaydın güncel olduğu araştırılır. Kontrol raporunda eski belgedeki değerin otomatik tekrarlanması kapasite değerlendirmesini yanlış yönlendirebilir. Son yükseltme tarihi, bağlantı seviyeleri ve karşı ağırlık düzeni tek kurulum kimliği altında birleştirilmelidir. Bir şantiyeden diğerine taşınan vinçte eski adresin raporda bırakılması da izlenebilirliği bozar.
Bu belgesel karşılaştırma muayenenin yerine geçmez; fiziksel incelemeye doğru başlangıç verisini sağlar. Yalova sahasında kot veya yapı değişikliği olduğunda değişen elemanın adı, tarih ve ilgili teknik belge paylaşılmalıdır. Kontrolün kapsamadığı tırmanma veya montaj işlemleri raporda belirsiz bırakılmamalıdır. Parçanın geçmişte incelenmiş olması yeni birleşimin tamamının incelendiği anlamına gelmez.
Yalova Kule Vinç Periyodik Kontrol süreci adım adım
- Ön bilgi ve envanter: Ekipman listesi; marka, model, seri numarası, kapasite, kurulu yer ve son kontrol raporuyla birlikte gönderilir.
- Teklif ve kapsam: Kontrol edilecek ekipmanlar, yük deneyi ihtiyacı ve saha koşulları netleştirilerek teklif hazırlanır.
- İSG-KATİP sözleşmesi: Sözleşme, kontrol tarihinden en az bir gün önce İSG-KATİP üzerinden karşılıklı onaylanır.
- Saha muayenesi: Görsel ve fonksiyonel inceleme, emniyet donanımı kontrolü ve uygun hâllerde yük deneyi güvenli test planıyla yapılır.
- Rapor: Bakanlığın periyodik kontrol rapor formatına uygun, bulguların konumunu ve yapılamayan işlemleri gösteren rapor düzenlenir.
- Bulgu takibi: Uygunsuzlukların düzeltilmesi ve gerekiyorsa yeniden doğrulama, ekipman kimliği ve rapor numarasıyla izlenir.
Kontrol öncesi hazırlık listesi
Aşağıdaki bilgi ve koşullar kontrol gününden önce hazırlanırsa saha süresi kısalır ve rapor kapsamı netleşir:
- Kurulum belgesi; mast yüksekliği, bom uzunluğu ve karşı ağırlık düzeni
- Temel/ankraj projesi ve yapı bağlantı detayları
- Son yükseltme veya değişiklik tarihi ve montaj kayıtları
- Önceki periyodik kontrol raporu ve bakım kayıtları
- Yük diyagramına uygun, ağırlığı bilinen deney yükleri
- Güvenli erişim ve kontrol süresince yetkili operatör
- Birden fazla vinç varsa çalışma alanı çakışma planı


Teknik kapsam ve raporda izlenebilirlik
| İnceleme grubu | Teknik odak | Kayıt |
| Kurulum | Mast, bom ve karşı ağırlık düzeni | Konfigürasyon kaydı |
| Temel ve ankraj | Proje arayüzü ve bağlantı durumu | Belge ve yer bilgisi |
| Şaryo ve kaldırma | Hareket sınırları, halat ve fren | Fonksiyon kaydı |
| Değişiklik | Yükseltme ve yapı bağlantısı | Tarih ve yeniden inceleme kapsamı |
Mevzuat ve uygulanan standartlar
ISO 9927-3:2019 kule vinçlerin düzenli incelemesine yöneliktir ve ilk kullanım öncesi muayeneyi kapsamaz. Kule vinç ürün güvenliği için EN 14439 ve TS karşılığı, cihazın özellikleriyle birlikte doğrulanmalıdır.
| Standart | Uygulama alanı |
| TS EN 14439 | Kule vinçler için ürün güvenliği gereklilikleri |
| TS ISO 9927-3 | Kule vinçlerin düzenli incelemesi (ilk kullanım öncesi muayeneyi kapsamaz) |
| TS EN 13001 serisi | Vinç tasarımının genel ilkeleri |
| TS ISO 4309 | Çelik tel halatların muayenesi ve ıskarta kriterleri |
TÜRKAK akreditasyonu ve Yalova hizmet bölgesi
SÖZTEK, TÜRKAK tarafından AB-0830-M numaralı sertifikayla TS EN ISO/IEC 17020:2012 standardına göre akredite edilmiş A tipi muayene kuruluşudur. Akreditasyon kapsamı, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamındaki kaldırma ve iletme makinelerinin periyodik kontrolüdür: köprülü ve gezer köprülü vinç, monoray vinç, portal vinç, mobil vinç, kule vinç, caraskal, kriko, halatlı ve zincirli çektirme, transpalet, istif makinesi ve forklift. 23 Aralık 2025 tarihli yönetmelik değişikliğiyle TS EN ISO/IEC 17020 kapsamında TÜRKAK’tan akredite kuruluşlar, Bakanlık yeni düzenlemeyi yayımlayana kadar akreditasyon kapsamlarında ekipman muayene kuruluşu olarak kabul edilir.
SÖZTEK’in merkezi Ankara’dadır ve Türkiye genelinde hizmet verir. Yalova, saha faaliyetinin yoğun olduğu iller arasındadır. Yalova Merkez, Çiftlikköy, Altınova, Çınarcık, Termal ve Armutlu ilçelerindeki tesis, şantiye, liman ve tersanelerde kontrol planlanır. Bursa, Kocaeli ve Sakarya’daki sahalarla aynı program içinde birleştirilebilir.
Sık sorulan teknik sorular
Kule vinç periyodik kontrolü ne sıklıkla yapılır?
Yönetmelik Ek-III’e göre yılda bir kez yapılır. Bunun dışında her kurulumdan, mast yükseltmeden, yapı bağlantısı eklenmesinden veya bom değişikliğinden sonra kontrol tekrarlanmalıdır.
Yalova şantiyesinde kule vinç kontrolü için İSG-KATİP sözleşmesi gerekir mi?
Evet. İşveren ile kontrolü yapan kuruluş arasında kontrol tarihinden en az bir gün önce İSG-KATİP üzerinden onaylanmış sözleşme bulunmalıdır. Sözleşmesiz düzenlenen periyodik kontrol raporu geçersiz sayılır.
SÖZTEK kule vinç kontrolünde akredite midir?
Evet. Kule vinç, SÖZTEK’in TÜRKAK AB-0830-M numaralı akreditasyon kapsamındaki kaldırma ve iletme makineleri arasında yer alır.
Mast yükseltildiğinde eski kontrol raporu yeterli olur mu?
Eski raporun kapsadığı konfigürasyonla yeni durum karşılaştırılır. Yükseltmenin doğurduğu kontrol gerekliliği değerlendirilmeden eski raporun yeni durumu kapsadığı kabul edilmez.
Karşı ağırlık yalnız toplam kütleyle doğrulanır mı?
Blok tipi, sayı, yerleşim ve sabitleme düzeni de üretici konfigürasyonuyla uyumlu olmalıdır. Toplam kütle tek başına yeterli bilgi değildir.
Ankraj cıvatasındaki boya çizgisi sıkılığı kanıtlar mı?
Hayır. İşaret, uygulanmış sıkma yöntemini ve gerekli bağlantı şartlarını tek başına doğrulamaz. Montaj belgeleri ve uygun inceleme gerekir.
Yük momenti sınırlayıcı ile yük sınırlayıcı aynı mıdır?
Aynı kabul edilmemelidir. Yük momenti yük ve çalışma yarıçapı ilişkisiyle ilgilidir; sistemin işlevi cihaz tasarımı üzerinden doğrulanır.
Hava uygulamasındaki rüzgârla çalışma kararı verilir mi?
Genel hava uygulaması vinçteki gerçek ölçüm ve model talimatının yerini tutmaz. Kurulu yükseklik ve çalışma koşulları da dikkate alınır.
İki kule vincin uygun raporu çarpışmayı önler mi?
Hayır. Her vincin muayenesi ile ortak çalışma hacmi ve operasyon koordinasyonu ayrı konulardır. Sahaya özgü çakışma analizi gerekir.
ISO 9927-3 ilk kurulum kontrolünün tamamını tarif eder mi?
Hayır. ISO 9927-3:2019 düzenli kule vinç incelemelerini kapsar; ilk kullanımdan önceki muayene standardın kapsamı dışında belirtilmiştir.
