Yalova Liman Vinçleri Periyodik Kontrol
Kıyı elleçleme ekipmanlarında ataşman ve saha arayüzü güvenliği
| Kısaca: Yalova liman vinçleri periyodik kontrolü; rıhtımdaki raylı portal vinçlerin, mobil liman vinçlerinin ve bunlara bağlı spreader, kepçe gibi ataşmanların taşıyıcı yapı, halat, fren, ray ve park düzeni açısından incelenmesidir. Tuzlu ortam nedeniyle korozyon ve kritik birleşimler ayrıca ele alınır. Kontrol en geç 12 ayda bir yapılır. SÖZTEK, portal ve mobil vinç türlerinde TÜRKAK AB-0830-M akreditasyonuyla Yalova kıyı hattındaki liman, iskele ve Ro-Ro tesislerinde hizmet verir. |
Yalova liman vinçleri periyodik kontrolü kıyıda yük elleçleyen vincin yapısını, hareket mekanizmalarını ve yük bağlantı donanımını gerçek operasyon düzeniyle birlikte inceler. Gemi, saha aracı ve vinç arasındaki arayüzler hazırlığa dahil edilir. Limanda bulunması bütün vinçlerin aynı ürün standardına tabi olduğu anlamına gelmez.
Liman vinçlerinde periyodik kontrolün yasal dayanağı ve süresi
Kaldırma ve iletme ekipmanlarının periyodik kontrolü, 25 Nisan 2013 tarihli ve 28628 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’ne dayanır. Yönetmeliğin Ek-III tablosunda kaldırma ve iletme ekipmanları için kontrol periyodu yılda birdir; yani iki kontrol arasındaki süre 12 ayı geçmemelidir. Üretici talimatı veya kullanım yoğunluğu daha sık kontrol gerektiriyorsa daha kısa aralık uygulanır.
Periyodik takvimden bağımsız olarak montaj ve kurulumdan sonra, esaslı değişiklik ya da onarımdan sonra, kaza veya doğal olaylardan sonra ve uzun süre kullanılmayan ekipman yeniden devreye alınmadan önce kontrol yapılması gerekir. 2024 değişikliğiyle işveren ile kontrolü yapacak kuruluş arasında kontrol tarihinden en az bir gün önce İSG-KATİP üzerinden karşılıklı onaylanmış sözleşme zorunlu hâle gelmiştir; sözleşmesiz düzenlenen rapor geçersiz sayılır.
Limanda bulunan bir ekipmanın kapsamı, liman işletme izninden veya gemi klas sörveyinden bağımsızdır. Kıyıda sabit veya raylı çalışan iş ekipmanları bu yönetmelik kapsamında kontrol edilir. Gemiye ait kaldırma donanımı ise kendi yetkili inceleme çerçevesine tabidir.
Liman adı değil ekipman sınıfı belirlenir
Yalova kıyı hattındaki yük elleçleme talebinde mobil liman vinci, raylı portal sistem veya başka bir kaldırma düzeni bulunabilir. Konteyner vinci ile dökme yük kepçeli sistem birbirinin kopyası değildir. Her tesisin ekipman parkında aynı vinç türlerinin bulunduğu varsayılmamalıdır.
Başlangıç kaydında ürün tipi, kurulum şekli, kapasite ve takılı ataşman açıklanır. Kıyıdaki vinç, gemi üzerindeki vinç ve açık deniz uygulaması için tasarlanmış vinç farklı kapsamlar gerektirebilir. Denizde çalışmanın etkileri tasarım belgesi incelenmeden genelleştirilemez.
Korozyon incelemesi yüzey görünümünden ibaret değildir
Su tutan birleşimler, kaplama hasarlı bölgeler ve erişimi zor taşıyıcı bağlantılar kontrol planında tanımlanır. Tuzlu ortamın etkisi kullanım ve bakım geçmişiyle değerlendirilir. Yüzeyin yeni boyanmış olması alttaki metalin durumuna ilişkin önceki bulguları geçersiz kılmaz.
Gerektiğinde ölçüm veya tahribatsız muayenenin yöntemi ve bölgesi belirlenir. Aynı taşıyıcı noktadaki geçmiş ve yeni kayıtların karşılaştırılabilmesi önemlidir. Çatlak şüphesini sıradan yüzey pasıyla aynı açıklama altında bırakmak teknik değerlendirmeyi zayıflatır.
Spreader veya kepçe ayrı kimlikle izlenir
Konteyner spreaderında kilit mekanizması, kilit konumu bilgisi ve ilgili izin işlevleri birlikte ele alınır. Ekrandaki bilgi mekanik bağlantıyı tek başına kanıtlamaz. Kepçeli uygulamada bağlantı, açma kapama düzeni ve ilgili halat veya hidrolik elemanların kapsamı açıklanır.
Ataşman değişimi kaldırma grubunun toplam yükünü ve kullanım düzenini etkileyebilir. Aparatın öz kütlesi ile taşınan yük birbirine karıştırılmamalıdır. Farklı ataşmanlarla çalışan tesiste hangi kombinasyonun muayene veya deney kapsamına girdiği raporda görülebilmelidir.
Saha trafiği ve park donanımı birlikte planlanır
Muayene alanına araç, komşu vinç veya gemi personeli girebiliyorsa yalnız çevresine şerit çekmek yeterli olmayabilir. Liman işletmesi ve kontrol ekibi erişim, iletişim ve duruş penceresini belirler. Test hareket alanı normal operasyon rotasından ayrılır.
Raylı sistemlerde yürüyüş sınırlaması ve modelin servis dışı sabitleme düzeni ayrıca değerlendirilir. Rüzgârda güvenli park için tüm liman vinçlerine tek yöntem önerilmez. Halat ve kaldırma grubu incelemesi ekipman sınıfına uygun dokümanlarla yürütülür.
Elleçleme işletmesinin kontrol dosyası
Yalova kıyı tesisi talebinde çalışma çevrimi, yük türü, aparat ve erişim şartları paylaşılır. Operasyon yoğunluğu geçmişi anlamaya yardımcı olur; veri bulunmadan çevrim sayısı veya yorulma ömrü üretilmez. Uzun bekleme, onarım ve ataşman değişimleri kayda alınır.
Rapor sonucu incelenen ekipman ve belirtilen kapsamla sınırlıdır. Gemi klas sörveyi, liman işletme izni veya tüm kaldırma operasyonlarının onayı olarak yorumlanmaz. SÖZTEK’e iletilecek dosyada ana vinç ve ataşman kimliklerinin bulunması teklifin yanlış anlaşılmasını azaltır.
Ataşman değişiminde rapor sınırının görünmesi
Bir vinç farklı günlerde spreader ve kepçeyle çalışıyorsa tek aparatın test sonucu bütün kombinasyonlara genellenemez. Kontrol dosyasında takılı aparatı gösteren kimlik, bağlantı düzeni ve yapılan işlemler ayrı satırlarla izlenebilir. Aparatın kütlesi veya bağlantı özellikleri değiştiğinde kapasite ve çalışma şartlarına etkisi üretici dokümanına göre ele alınır.
Konteyner veya dökme yük operasyonunda fren ve kaldırma işlevi yanında insan ve araç hareketi de güvenli test alanını etkiler. Kontrol raporu teknik ekipman incelemesini açıklar; vardiyadaki bütün operasyonların risk değerlendirmesini devralmaz. Liman işletmesi, gemi ve taşeron ekipleri iletişim ve duruş düzenini kendi sorumluluklarıyla planlar. Böylece uygun ekipman raporu ile uygun operasyon şartı birbirine karıştırılmaz.
Yalova Liman Vinçleri Periyodik Kontrol süreci adım adım
- Ön bilgi ve envanter: Ekipman listesi; marka, model, seri numarası, kapasite, kurulu yer ve son kontrol raporuyla birlikte gönderilir.
- Teklif ve kapsam: Kontrol edilecek ekipmanlar, yük deneyi ihtiyacı ve saha koşulları netleştirilerek teklif hazırlanır.
- İSG-KATİP sözleşmesi: Sözleşme, kontrol tarihinden en az bir gün önce İSG-KATİP üzerinden karşılıklı onaylanır.
- Saha muayenesi: Görsel ve fonksiyonel inceleme, emniyet donanımı kontrolü ve uygun hâllerde yük deneyi güvenli test planıyla yapılır.
- Rapor: Bakanlığın periyodik kontrol rapor formatına uygun, bulguların konumunu ve yapılamayan işlemleri gösteren rapor düzenlenir.
- Bulgu takibi: Uygunsuzlukların düzeltilmesi ve gerekiyorsa yeniden doğrulama, ekipman kimliği ve rapor numarasıyla izlenir.
Kontrol öncesi hazırlık listesi
Aşağıdaki bilgi ve koşullar kontrol gününden önce hazırlanırsa saha süresi kısalır ve rapor kapsamı netleşir:
- Vinç türü (raylı portal, mobil liman vinci vb.), seri numarası ve kapasite
- Kullanılan ataşmanların (spreader, kepçe, traverse) kimlik ve kütle bilgileri
- Önceki rapor, korozyon ve onarım kayıtları
- Ray kelepçesi, fırtına kilidi ve park talimatı
- Gemi ve saha trafiğinden ayrılmış güvenli test alanı ile duruş penceresi
- Ağırlığı bilinen deney yükü veya yük hücresi
- Liman işletmesi ile iletişim sorumlusu


Teknik kapsam ve raporda izlenebilirlik
| İnceleme grubu | Teknik odak | Kayıt |
| Taşıyıcı yapı | Korozyon ve kritik birleşimler | Bölge kodu ve geçmiş kayıt |
| Ataşman | Spreader ve kepçe bağlantısı | Kimlik ve takılı kombinasyon |
| Yürüyüş ve park | Ray, sınır ve sabitleme düzeni | İşlev ve park dokümanı |
| Saha arayüzü | Gemi, araç ve test alanı | İzolasyon ve duruş planı |
Mevzuat ve uygulanan standartlar
ISO 9927-1 ve ISO 4309 genel inceleme ve halat çerçeveleridir. Kıyıda, gemi üzerinde ve açık denizde çalışan vinçleri tek standart altında eşitlemek doğru değildir. Ataşman ve ürün sınıfı için geçerli özel dokümanlar ayrıca seçilir; konteyner spreaderında üretici dokümanı esas alınır.
| Standart | Uygulama alanı |
| TS EN 15011 | Raylı köprülü ve portal vinç düzenleri için ürün güvenliği |
| TS EN 13001 serisi | Vinç tasarımının genel ilkeleri |
| TS EN 13155 | Kepçe ve benzeri ayrılabilir yük kaldırma ataşmanları |
| TS ISO 9927-1 | Vinç incelemelerinin genel çerçevesi |
| TS ISO 4309 | Çelik tel halatların muayenesi ve ıskarta kriterleri |
TÜRKAK akreditasyonu ve Yalova hizmet bölgesi
SÖZTEK, TÜRKAK tarafından AB-0830-M numaralı sertifikayla TS EN ISO/IEC 17020:2012 standardına göre akredite edilmiş A tipi muayene kuruluşudur. Akreditasyon kapsamı, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamındaki kaldırma ve iletme makinelerinin periyodik kontrolüdür: köprülü ve gezer köprülü vinç, monoray vinç, portal vinç, mobil vinç, kule vinç, caraskal, kriko, halatlı ve zincirli çektirme, transpalet, istif makinesi ve forklift. 23 Aralık 2025 tarihli yönetmelik değişikliğiyle TS EN ISO/IEC 17020 kapsamında TÜRKAK’tan akredite kuruluşlar, Bakanlık yeni düzenlemeyi yayımlayana kadar akreditasyon kapsamlarında ekipman muayene kuruluşu olarak kabul edilir.
SÖZTEK’in merkezi Ankara’dadır ve Türkiye genelinde hizmet verir. Yalova, saha faaliyetinin yoğun olduğu iller arasındadır. Yalova Merkez, Çiftlikköy, Altınova, Çınarcık, Termal ve Armutlu ilçelerindeki tesis, şantiye, liman ve tersanelerde kontrol planlanır. Bursa, Kocaeli ve Sakarya’daki sahalarla aynı program içinde birleştirilebilir.
Sık sorulan teknik sorular
Liman vinçlerinde periyodik kontrol ne sıklıkla yapılır?
Kaldırma ve iletme ekipmanı olarak en geç 12 ayda bir yapılır. Yoğun çevrimli çalışmada üretici talimatı daha sık kontrol öngörebilir. Fırtına hasarı, çarpma veya esaslı onarım sonrasında da yeniden kontrol gerekir.
Yalova’daki liman ve iskelelerde hangi kaldırma ekipmanları kontrol edilir?
Rıhtım portal vinçleri, mobil liman vinçleri, köprülü vinçler, forkliftler, istif makineleri ve bunlarla kullanılan ataşmanlar ekipman bazında kontrol edilir. Gemiye ait vinçler bu kapsamın dışındadır.
Kontrol için liman operasyonu tamamen durdurulmalı mı?
Gerekmez. Kontrol edilen vincin çalışma ve test alanı ayrılır; diğer rıhtım operasyonları liman işletmesiyle belirlenen duruş penceresine göre sürdürülebilir.
Kıyı vincinin raporu gemi üzerindeki vinci kapsar mı?
Hayır. Gemi ekipmanının tasarımı, yetkili inceleme çerçevesi ve kapsamı ayrıca belirlenir. Aynı alanda bulunmak ortak rapor kapsamı yaratmaz.
Spreader kilit sensörü doğruysa mekanik kontrol gereksiz mi?
Hayır. Sensör bildirimi ile gerçek kilit durumu birlikte değerlendirilir. Gösterge fiziksel incelemenin yerini almaz.
Kepçe değişince kapasite değerlendirmesi değişir mi?
Ataşman kütlesi ve düzeni kaldırma hesabını etkileyebilir. Yeni aparatın kimliği ve izin verilen konfigürasyon kontrol planına dahil edilir.
Yeni boya yapılması korozyon bulgusunu kapatır mı?
Tek başına kapatmaz. Önceki bulgunun yeri, gerekçesi ve düzeltmenin kanıtı incelenir. Gerekirse metal durumunu doğrulayan ölçüm yapılır.
Konteyner brüt kütlesi deney yükü kaydı yerine geçer mi?
Deney yöntemine uygun yük değeri ve izlenebilirlik sağlanmalıdır. Operasyon belgesi deneyin bütün ölçüm ve hazırlık şartlarını otomatik karşılamaz.
Ray kelepçesi bütün hava koşullarında yeterli midir?
Tasarım ve park talimatı belirleyicidir. Donanımın varlığı doğru kullanımını veya her koşula uygunluğunu tek başına kanıtlamaz.
Muayene raporu her kaldırmanın operasyon planını onaylar mı?
Hayır. Periyodik kontrol ile operasyon planı ayrı sorumluluklardır. Yük, çevre, gemi ve saha trafiği her operasyon için ayrıca yönetilir.
