İskeleye bağlı ve asılı erişim sistemlerinde kontrol, çalışanı taşıyan platform ile bunu yapıya bağlayan bütün yük yolunu kapsar. Sabit iskele, sütunlu çalışma platformu ve halatla asılı donanım farklı sistemlerdir. Ankraj, platform bütünlüğü ve bağımsız güvenlik işlevleri ayrı değerlendirilir.
Kapsam ve ekipman türleri
Cephe iskelesi, mast tırmanır çalışma platformu ve asılı sepet için tek kontrol formu yeterli değildir. Platform boyu, askı düzeni, karşı ağırlıklar, ankraj ve bina bağlantıları kurulum çizimine göre belirlenir. Bağlanılan yapının özellikleri ve erişim koşulları kayıt altına alınır.
Sistem nasıl çalışır nereler kritik
Asılı platformda çalışma halatı ile güvenlik sistemine ait halatın görevleri tasarıma bağlıdır; yanlış halat geçişi güvenlik tertibatını etkisiz hale getirebilir. Çatı askı kirişinin konumu ve karşı ağırlıkların sabitlenmesi yük yolunun parçasıdır. Sütunlu platformda mast bağlantıları ve platformun uzatılmış bölümleri kapasite dağılımını etkiler. Sabit iskelede taban, çaprazlar, bağlar ve çalışma döşemesi birlikte incelenir.

Şema 1 — Ölçeksiz eğitim çizimi. Her üreticinin düzeni farklı olabilir; montaj detayı veya güvenli çalışma konfigürasyonu olarak kullanılmaz.
Mevzuat ve kontrol dönemi
Kontrol kapsamı, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği ve güncel EK-III ekipman grubuyla eşleştirilir. Bakanlıkça yayımlanmış ekipmana özgü rapor ve kriter dokümanı varsa bu doküman dikkate alınır. Kontrol tarihinde geçerli sürüm temin edilmelidir. ÇSGB değişiklik açıklaması.
Yapı iskeleleri ile asılı erişim ve sütunlu platformların dönemleri ayrıdır. İncelenen EK-III temel metninde standartta süre yoksa yapı iskeleleri için 6 ay, asılı erişim ve sütunlu platformlar için 1 yıl belirtilir. Kurulum, yükseltme veya değişiklik sonrası kontrol ihtiyacı bu takvimden bağımsız değerlendirilir; uygulama tarihinde güncel metin doğrulanır.
Bakım, operatörün kullanım öncesi kontrolü ve periyodik kontrol birbirini tamamlar. Bakım kaydı ekipmanın o tarihte hangi işlemlerden geçtiğini gösterir; uygunluk değerlendirmesinin kapsamını kendiliğinden oluşturmaz.
Hangi standart ne için kullanılır
Referans ailesi | Bu ekipmandaki rolü |
|---|---|
EN 1808 | Asılı erişim donanımları |
EN 1495 | Sütunlu çalışma platformları |
EN 12811-1 | Geçici iş ekipmanları: iskeleler |
EN 12810 serisi | Ön yapımlı bileşenlerden oluşan cephe iskeleleri |
Bu tablo bir kapsam haritasıdır. Ürün tasarım standardı ile periyodik muayene yöntemi aynı şey değildir. TS/TS EN ulusal karşılığı, baskı yılı, yürürlük ve geçiş hükümleri kontrol tarihinde TSE kataloğu ve ilgili mevzuattan doğrulanmalıdır. Standartların ücretli tam metinleri çoğaltılmamıştır; bu rehber tam standardın yerine geçmez. Standart başlıkları için resmî referans listesi.
Kontrol öncesi hazırlık
İşletme ekipmanın kimliğini, konumunu ve kontrol kapsamını önceden paylaşır. Belgelerdeki seri numarası sahadaki ürünle eşleştirilir. Kullanım kılavuzu, kapasite bilgisi, önceki rapor, bakım kayıtları ve varsa montaj/proje verileri hazır tutulur. Yapılan değişiklikler, kaza veya aşırı yük olayları ayrıca bildirilir.
Kontrol alanı işletmeyle planlanır. Güvenli erişim, enerji izolasyonu, uygun operatör desteği ve uygulanacaksa tanımlı test yükü hazırlanır. Test yükünün gerçek değeri ve kullanılan ölçüm araçlarının izlenebilirliği kayıt altına alınır. Kapsam dışı veya erişilemeyen bölümler sonuçtan saklanmaz; hangi incelemenin neden yapılamadığı belirtilir.
Ayrıntılı kontrol matrisi
Kontrol bölümü | Teknik inceleme odağı | Kayda alınacak kanıt |
|---|---|---|
Sistem sınıfı | İskele, sütunlu platform veya asılı donanım ayrımı | Ürün ve kurulum planı |
Ankraj/askı | Yapı bağlantısı, askı kirişi ve karşı ağırlık | Bağlantı kimliği ve proje |
Platform | Taban, korkuluk, giriş ve uzatma parçaları | Kurulu boy ve kapasite |
Halat/tahrik | Halat geçişi, kaldırma ünitesi ve bağlantılar | Halat ve mekanizma kimliği |
Güvenlik | Düşme önleme, eğim, aşırı yük ve sınırlar | Ürüne özgü fonksiyon sonucu |
Tahliye/erişim | Acil indirme ve erişim kurtarma planı | Senaryo ve sorumlular |
Bu matristeki başlıklar genel teknik inceleme odaklarıdır. Sayısal kabul ölçütü, üretici verisi veya geçerli kriter kaynağıyla eşleştirilir. Çatlak, aşınma veya boşluk için bütün ürünlere tek bir sınır verilmez. Ölçüm sonucu birimi ve ölçülen bölgeyle birlikte yazılır.

Kontrol süreci
Fonksiyon ve deney yaklaşımı
Deney programı alt ürün sınıfına göre hazırlanır. Kaldırma, fren, düşme önleme, kilitleme, enerji kaybı ve kurtarma işlevlerinden hangilerinin uygulanacağı belirtilir. Vinç için tanımlanan yük çarpanları bütün taşıma veya erişim sistemlerine aktarılamaz. Deney koşulu, ölçüm aracı, gerçek yük ve kabul kaynağı raporda izlenebilir olmalıdır. Ürüne özgü güvenlik tertibatına kontrolsüz müdahale edilmez.
Sabit iskele ve motorlu platform için kontrol dönemleri aynı kabul edilmez. Asılı erişim donanımının Bakanlık kriter dokümanı, yayımlanmış sürümü üzerinden kontrol tarihinde temin edilir. Sütunlu platformların akreditasyon geçişi de uygulama tarihinde doğrulanır.
Deney sırasında anormal hareket, yük kayması, emniyet işlevi kaybı veya yapısal hasar belirtisi görülürse çalışma güvenli şekilde durdurulur. Kusuru bastırmak için güvenlik devreleri geçici olarak köprülenmez. Gerekli düzeltme ve yeniden değerlendirme kapsamı belirlenir.
Sahadan örnek senaryo
Asılı platform başka cepheye taşındığında çatı askıları da değişmişse önceki rapor yeni bağlantı düzenini doğrulamaz. Yeni askı mesafeleri, yapı ve karşı ağırlıklar yeniden değerlendirilir.
Bu örnek, düşünme biçimini açıklayan kurgusal bir teknik senaryodur; SÖZTEK tarafından yapılmış bir muayene veya müşteri vakası olarak sunulmamaktadır.
Bulgular nasıl raporlanır
Bulgu; parça/konum, gözlem veya ölçüm, kullanılan kabul kaynağı ve teknik sonuçla ilişkilendirilir. “Kontrol edildi” ifadesi yerine neyin hangi yöntemle değerlendirildiği anlaşılır olmalıdır. Bir deneyin yapılmadığı durumda yapılmış gibi olumlu işaretleme kullanılmaz.
Resmî hafif/ağır kusur sınıflandırması yalnızca uygulanabilir Bakanlık kriterinde tanımlandığı kapsamda kullanılır. Bu sınıflandırmanın bulunmadığı ekipmana rehber üzerinden yeni kusur sınıfı atanmaz. Düzeltme kaydında sorumlu, işlem, tarih ve doğrulama kanıtı ilişkilendirilir. ÇSGB, EK-III 1.9.1 açıklaması.
Kullanılabilir hazırlık ve kayıt şablonları
Aşağıdaki boş tablolar kopyalanarak işletme hazırlık kaydı olarak kullanılabilir. Resmî muayene raporu, zorunlu Bakanlık formu veya onay belgesi değildir.
Şablon A Ekipman ve kapsam kartı
Alan | Doldurulacak bilgi |
|---|---|
İşletme / saha | … |
Üretici / model / seri no / imal yılı | … |
Ekipman türü / konfigürasyon | … |
Kapasite ve kapasite kaynağı | … |
Son kontrol / bakım / değişiklik | … |
Uygulanacak mevzuat ve standart baskısı | … |
Kontrole dahil / hariç bölümler | … |
İlgili belge ve fotoğraf numaraları | … |
Şablon B Teknik gözlem kaydı
Kontrol noktası | Gözlem / ölçüm ve birim | Kriter kaynağı | Kanıt no | Değerlendiren |
|---|---|---|---|---|
Sistem sınıfı | … | … | … | … |
Ankraj/askı | … | … | … | … |
Platform | … | … | … | … |
Halat/tahrik | … | … | … | … |
Güvenlik | … | … | … | … |
Tahliye/erişim | … | … | … | … |
Şablon C Düzeltme takibi
Bulgu no | Yapılacak işlem | Sorumlu | Hedef tarih | Doğrulama / kapanış kanıtı |
|---|---|---|---|---|
… | … | … | … | … |
… | … | … | … | … |
Sık sorulan sorular
Asılı sepet ile sütunlu platform aynı mı
Hayır. Biri askı sistemiyle, diğeri mast üzerinde çalışır; yük yolları ve güvenlik donanımları farklıdır.
Karşı ağırlık olarak rastgele malzeme kullanılabilir mi
Üreticinin tanımladığı, kimliği ve sabitlemesi uygun karşı ağırlık düzeni kullanılmalıdır; sahadaki rastgele malzeme buna eşdeğer kabul edilmez.
Asılı platformda çalışma ve güvenlik halatları aynı görevi mi görür
Görevleri ürün tasarımına göre farklıdır. Halatların doğru güzergâhtan geçirilmesi ve ilgili tertibatla uyumu kontrol edilir; birinin varlığı diğerinin işlevini karşılamaz.
Sütunlu çalışma platformunun uzatılması neyi değiştirir
Platform boyu ve yük dağılımı değişebilir. Uzatma parçaları, mast bağlantıları ve izin verilen kapasite dağılımı kurulu konfigürasyonla birlikte değerlendirilir.
Asılı platform başka cepheye taşınırsa hangi bağlantılar yeniden incelenir
Yeni çatı askıları, askı mesafeleri, yapıya bağlantı ve karşı ağırlık düzeni değerlendirilir. Önceki cepheye ait kayıt yeni yük yolunu kendiliğinden doğrulamaz.
Teknik terimler
- Askı kirişi: platform yükünü üst yapıya aktaran kiriş
- Sütunlu platform: mast üzerinde yükselen çalışma platformu
- İskele bağı: iskeleyi yapıya bağlayan eleman
İlgili teknik rehberler
- Yükseltilebilen Seyyar İş Platformlarının Kontrolü
- Cephe ve İnşaat Asansörlerinin Kontrolü
- Kablolu Taşıma Tesisatlarının Kontrolü
Kontrol planlaması için bilgi paylaşımı
İskele ve asılı erişim için kontrol planlamasında ekipman sayısı, marka/model, kapasite, çalışma ortamı, kurulum durumu ve son rapor bilgilerini hazırlayın. SÖZTEK ile kapsam görüşmesinde özel ataşmanları, erişim ihtiyaçlarını ve planlanan duruşu belirtin. Hizmetin kapsamı ve uygulanabilir yetki şartları ekipman sınıfına göre netleştirilmelidir.
Kaynaklar ve sürüm notu
- İş Ekipmanları Yönetmeliği — konsolide metin
- ÇSGB — 23 Aralık 2025 değişikliği ve değişen EK-III hükümleri
- ÇSGB — ekipmana özgü rapor ve kriter portalı
- Adalet Bakanlığı sunucusundaki 4 Aralık 2025 tarihli yönetmelik kopyası — tarihsel temel
- EUR-Lex — makine standartları referans listesi (2023 kararı; baskı güncelliği için konsolide sürüm izlenir)
- TSE — standart erişimi ve ulusal karşılık teyidi
