Paletli Vinçlerin Periyodik Kontrolü
Paletli vinç periyodik kontrolü; bom, üst yapı, paletli yürüyüş sistemi, kaldırma donanımı ve kapasite sınırlama fonksiyonlarının ekipmanın gerçek kurulumuna göre değerlendirilmesidir. Kapasite, bom boyu ve yük yarıçapıyla değişir. Etiketteki azami tonaj her konumda kaldırılabilecek yük değildir.
Kapsam ve ekipman türleri
Kafes bomlu ve teleskopik bomlu paletli vinçlerde ana bom, jib, karşı ağırlık, palet açıklığı ve kaldırma donanımı konfigürasyonu kaydedilir. Yükle yürüme ancak üretici bu çalışma biçimine izin veriyorsa ilgili çizelge ve koşullarla değerlendirilir.
Sistem nasıl çalışır nereler kritik
Kapasite tablosu belirli bir kurulum kombinasyonu için geçerlidir. Bom boyu, karşı ağırlık veya palet açıklığı değişirse aynı satır kullanılamaz. Zemin taşıma kapasitesi ile palet altında oluşan basınç, sahanın mühendislik verileriyle ele alınır. Bom bağlantı pimleri ve kafes elemanlardaki deformasyon, yalnızca görünüş sorunu değildir; yük yolunu ve stabiliteyi etkileyebilir. Emniyet sistemine doğru konfigürasyon girilmesi kontrolün önemli parçasıdır.

Şema 1 — Ölçeksiz eğitim çizimi. Her üreticinin düzeni farklı olabilir; montaj detayı veya güvenli çalışma konfigürasyonu olarak kullanılmaz.
Mevzuat ve kontrol dönemi
Kontrol kapsamı, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği ve güncel EK-III ekipman grubuyla eşleştirilir. Bakanlıkça yayımlanmış ekipmana özgü rapor ve kriter dokümanı varsa bu doküman dikkate alınır. Kontrol tarihinde geçerli sürüm temin edilmelidir. ÇSGB değişiklik açıklaması.
Bu ekipman ailesinin EK-III kapsamındaki ilgili satırlarında, standardın süre belirlemediği durumda genel planlama üst sınırı 1 yıldır. Daha kısa süre gerektiren kullanım koşulları ve ilgili standart hükümleri dikkate alınır. Kurulum değişikliği, önemli onarım, kaza veya güvenliği etkileyen olaylar için takvimden bağımsız kontrol ihtiyacı değerlendirilir.
Bakım, operatörün kullanım öncesi kontrolü ve periyodik kontrol birbirini tamamlar. Bakım kaydı ekipmanın o tarihte hangi işlemlerden geçtiğini gösterir; uygunluk değerlendirmesinin kapsamını kendiliğinden oluşturmaz.
Hangi standart ne için kullanılır
Referans ailesi | Bu ekipmandaki rolü |
|---|---|
EN 13000 | Mobil krenler |
ISO 9927-1 | Kren muayenesi |
ISO 4309 | Çelik tel halat değerlendirmesi |
EN 13001 serisi | Tasarım değerlendirmesi için ilgili bölümler |
Bu tablo bir kapsam haritasıdır. Ürün tasarım standardı ile periyodik muayene yöntemi aynı şey değildir. TS/TS EN ulusal karşılığı, baskı yılı, yürürlük ve geçiş hükümleri kontrol tarihinde TSE kataloğu ve ilgili mevzuattan doğrulanmalıdır. Standartların ücretli tam metinleri çoğaltılmamıştır; bu rehber tam standardın yerine geçmez. Standart başlıkları için resmî referans listesi.
Kontrol öncesi hazırlık
İşletme ekipmanın kimliğini, konumunu ve kontrol kapsamını önceden paylaşır. Belgelerdeki seri numarası sahadaki ürünle eşleştirilir. Kullanım kılavuzu, kapasite bilgisi, önceki rapor, bakım kayıtları ve varsa montaj/proje verileri hazır tutulur. Yapılan değişiklikler, kaza veya aşırı yük olayları ayrıca bildirilir.
Kontrol alanı işletmeyle planlanır. Güvenli erişim, enerji izolasyonu, uygun operatör desteği ve uygulanacaksa tanımlı test yükü hazırlanır. Test yükünün gerçek değeri ve kullanılan ölçüm araçlarının izlenebilirliği kayıt altına alınır. Kapsam dışı veya erişilemeyen bölümler sonuçtan saklanmaz; hangi incelemenin neden yapılamadığı belirtilir.
Ayrıntılı kontrol matrisi
Kontrol bölümü | Teknik inceleme odağı | Kayda alınacak kanıt |
|---|---|---|
Konfigürasyon | Bom/jib, karşı ağırlık, palet açıklığı ve halat donanımı | Çizelge sayfası ve kurulum fotoğrafı |
Bom ve pimler | Kafes elemanlar, kilitlemeler, teleskop kademeleri ve onarımlar | Parça kimliği; kusur konumu |
Palet ve şasi | Yürüyüş aksamı, bağlantılar, dönüş yatağı ve şasi | Aşınma ve anormal boşluk |
Kapasite güvenliği | Yük moment göstergesi, sınırlandırıcı ve konfigürasyon uyumu | Ayar ve fonksiyon kaydı |
Halat ve fren | Tambur, makaralar, kanca bloğu ve yük tutma | Halat kimliği; deney koşulu |
Saha ve çevre | Zemin, eğim, çalışma alanı ve hava koşulları | Saha değerlendirmesi ve üretici sınırı |
Bu matristeki başlıklar genel teknik inceleme odaklarıdır. Sayısal kabul ölçütü, üretici verisi veya geçerli kriter kaynağıyla eşleştirilir. Çatlak, aşınma veya boşluk için bütün ürünlere tek bir sınır verilmez. Ölçüm sonucu birimi ve ölçülen bölgeyle birlikte yazılır.

Kontrol süreci
Fonksiyon ve deney yaklaşımı
Muayene, fonksiyon deneyi ve yapısal bütünlüğe yönelik yük deneyi ayrı amaçlar taşır. Her kontroldeki yük deneyi ile azami üç yıllık dönem/önemli onarım sonrasında uygulanan kapsamın dayanağı EK-III 2.2.1 ve 2.2.1.1 üzerinden belirlenir. Genel katsayılar elle işletilen düzenlerde statik 1,5; diğerlerinde statik 1,25 ve dinamik 1,1 olarak tarif edilse de bunlar her makineye otomatik uygulanacak değerler değildir. Ekipmana özgü Bakanlık dokümanı, ilgili standart ve çalışma prensibi değerlendirilerek yetkili kişi test yükünü seçer. Gerçek konfigürasyon ve kapasite kaynağı rapora yazılır.
Test yükü, karşı ağırlıklı denge prensibi dikkate alınarak yetkili kişi tarafından belirlenir. Sabit köprülü vinç için kullanılan bir çarpan mobil vincin her yarıçapına doğrudan uygulanmaz.
Deney sırasında anormal hareket, yük kayması, emniyet işlevi kaybı veya yapısal hasar belirtisi görülürse çalışma güvenli şekilde durdurulur. Kusuru bastırmak için güvenlik devreleri geçici olarak köprülenmez. Gerekli düzeltme ve yeniden değerlendirme kapsamı belirlenir.
Sahadan örnek senaryo
Kapasite sınırlayıcısında kısa bom seçiliyken uzun bom takılı olması tehlikeli bir bilgi uyumsuzluğudur. Ekranda alarm görülmemesi doğru çalışmayı kanıtlamaz; gerçek kurulum ile sistem verisi eşleştirilir.
Bu örnek, düşünme biçimini açıklayan kurgusal bir teknik senaryodur; SÖZTEK tarafından yapılmış bir muayene veya müşteri vakası olarak sunulmamaktadır.
Bulgular nasıl raporlanır
Bulgu; parça/konum, gözlem veya ölçüm, kullanılan kabul kaynağı ve teknik sonuçla ilişkilendirilir. “Kontrol edildi” ifadesi yerine neyin hangi yöntemle değerlendirildiği anlaşılır olmalıdır. Bir deneyin yapılmadığı durumda yapılmış gibi olumlu işaretleme kullanılmaz.
Resmî hafif/ağır kusur sınıflandırması yalnızca uygulanabilir Bakanlık kriterinde tanımlandığı kapsamda kullanılır. Bu sınıflandırmanın bulunmadığı ekipmana rehber üzerinden yeni kusur sınıfı atanmaz. Düzeltme kaydında sorumlu, işlem, tarih ve doğrulama kanıtı ilişkilendirilir. ÇSGB, EK-III 1.9.1 açıklaması.
Kullanılabilir hazırlık ve kayıt şablonları
Aşağıdaki boş tablolar kopyalanarak işletme hazırlık kaydı olarak kullanılabilir. Resmî muayene raporu, zorunlu Bakanlık formu veya onay belgesi değildir.
Şablon A Ekipman ve kapsam kartı
Alan | Doldurulacak bilgi |
|---|---|
İşletme / saha | … |
Üretici / model / seri no / imal yılı | … |
Ekipman türü / konfigürasyon | … |
Kapasite ve kapasite kaynağı | … |
Son kontrol / bakım / değişiklik | … |
Uygulanacak mevzuat ve standart baskısı | … |
Kontrole dahil / hariç bölümler | … |
İlgili belge ve fotoğraf numaraları | … |
Şablon B Teknik gözlem kaydı
Kontrol noktası | Gözlem / ölçüm ve birim | Kriter kaynağı | Kanıt no | Değerlendiren |
|---|---|---|---|---|
Konfigürasyon | … | … | … | … |
Bom ve pimler | … | … | … | … |
Palet ve şasi | … | … | … | … |
Kapasite güvenliği | … | … | … | … |
Halat ve fren | … | … | … | … |
Saha ve çevre | … | … | … | … |
Şablon C Düzeltme takibi
Bulgu no | Yapılacak işlem | Sorumlu | Hedef tarih | Doğrulama / kapanış kanıtı |
|---|---|---|---|---|
… | … | … | … | … |
… | … | … | … | … |
Sık sorulan sorular
Teknik terimler
- Yük yarıçapı: dönüş ekseni ile yükün düşey doğrultusu arasındaki yatay uzaklık
- Konfigürasyon: kapasiteyi belirleyen kurulu parça ve ayar kombinasyonu
- LMI: yük momenti gösterge sistemi
İlgili teknik rehberler
- Liman Vinçlerinin Periyodik Kontrolü
- Kaldırma Aksesuarlarının Periyodik Kontrolü
- Özel Kaldırma Sistemlerinin Periyodik Kontrolü
Kontrol planlaması için bilgi paylaşımı
Paletli vinç için kontrol planlamasında ekipman sayısı, marka/model, kapasite, çalışma ortamı, kurulum durumu ve son rapor bilgilerini hazırlayın. SÖZTEK ile kapsam görüşmesinde özel ataşmanları, erişim ihtiyaçlarını ve planlanan duruşu belirtin. Hizmetin kapsamı ve uygulanabilir yetki şartları ekipman sınıfına göre netleştirilmelidir.
Kaynaklar ve sürüm notu
- İş Ekipmanları Yönetmeliği — konsolide metin
- ÇSGB — 23 Aralık 2025 değişikliği ve değişen EK-III hükümleri
- ÇSGB — ekipmana özgü rapor ve kriter portalı
- Adalet Bakanlığı sunucusundaki 4 Aralık 2025 tarihli yönetmelik kopyası — tarihsel temel
- EUR-Lex — makine standartları referans listesi (2023 kararı; baskı güncelliği için konsolide sürüm izlenir)
- TSE — standart erişimi ve ulusal karşılık teyidi
- ISO 4309:2017 — çelik tel halat kapsamı
