Sizi
Arayalım

Genleşme Tankı Periyodik Kontrolü

Genleşme Tankı Periyodik Kontrolü | SÖZTEK

Genleşme Tankı Periyodik Kontrolü

Genleşme tankı periyodik kontrolü, ekipmanın kullanım sırasında güvenli durumda kalıp kalmadığının muayene ve uygulanabilir testlerle değerlendirilmesidir. Bu rehber genleşmenin karşılanamaması ve gövde korozyonu konularına odaklanır. Kontrol kapsamı, ekipmanın imalat dokümanı ve gerçek kullanım koşullarıyla belirlenir; bakım kaydı ile periyodik kontrol raporu ayrı tutulur.

Kontrol süresi ve uygulanacak mevzuat

Kapalı genleşme tankında standartta süre belirtilmemişse 1 yıl. Bu ifade ekipmanın ilgili sınıfa girmesi ve uygulanabilir standardın hükümleriyle birlikte değerlendirilir. [K1, K2]

Hidrofor ifadesi pompa grubunu, su deposunu veya basınçlı membranlı tankı birlikte tanımlayabilir. Kontrol envanterinde basınçlı tankın kimliği ayrı tutulmalıdır. Kapalı genleşme tankı sınıfına giren ekipmanda ilgili Tablo 1 satırı uygulanır. Atmosferik su deposuna yalnızca hidrofor sisteminde bulunduğu için aynı basınç testi uygulanmaz.

Basınçlı tankta gövde, membran bağlantıları, korozyon, destekler, basınç göstergesi ve emniyet düzeni değerlendirilir. Ön şarj ve pompa devreye girme ayarları üretici değerlerine göre ele alınır; bütün tanklar için tek bir ayar değeri verilemez. Kapalı genleşme tanklarında standartta süre yoksa kontrol dönemi bir yıldır. Tablo 1 de TS 10576, TS 1911, TS 11490, TS EN 13831 ve TS EN 764-7 atıfları bulunur. [K1]

Standartlar ve teknik kapsam

TS 10576, TS 1911, TS 11490, TS EN 13831 ve TS EN 764-7. Bunlar ekipmanın tasarımıyla eşleştirilerek kullanılır; her standart bütün alt türlere uygulanmaz. İmalat tarihine ve onayına uygun sürüm ile periyodik kontrole ilişkin hükümler belirlenir. Tam standart metni ve üretici dokümanı görülmeden sayısal kabul veya ret sınırı üretilmez. [K1 EK III 1.11 ve 2.1.5]

Genleşme tankının kapasite seçimi ve tesisata uygunluğu tasarım değerlendirmesidir. Mevcut periyodik kontrol raporu, projelendirme hesabının yapılmış olduğu anlamına gelmez.

Genleşme Tankı Periyodik Kontrolü

İncelenen bileşenler ve teknik kontrol kapsamı — açıklayıcı şema

Teknik inceleme noktaları

Aşağıdaki kapsam bir kontrol planı oluşturmak içindir. Kabul kararı, yetkili kişinin uygun yöntemle elde ettiği bulgular ve ilgili teknik ölçütlerle verilir.

Sistem tipi

Açık genleşme kabı ile kapalı basınçlı tank ayrımının yapılması. Bulguların yeri ve kapsamı kaydedilir. Önceki rapordaki aynı bölgeyle karşılaştırma yapılması, değişimin izlenmesini sağlar; incelenemeyen alanlar açıkça belirtilir.

Gövde ve destek

Korozyon, deformasyon, bağlantı ve taşıyıcıların durumu. Bulguların yeri ve kapsamı kaydedilir. Önceki rapordaki aynı bölgeyle karşılaştırma yapılması, değişimin izlenmesini sağlar; incelenemeyen alanlar açıkça belirtilir.

Membranlı yapı

Membran ve gaz tarafı durumunun üretici prosedürüne göre değerlendirilmesi. Bulguların yeri ve kapsamı kaydedilir. Önceki rapordaki aynı bölgeyle karşılaştırma yapılması, değişimin izlenmesini sağlar; incelenemeyen alanlar açıkça belirtilir.

Emniyet ilişkisi

Tanka bağlı sistemin basınç ve sıcaklık sınırlarıyla donanım uyumu. Bulguların yeri ve kapsamı kaydedilir. Önceki rapordaki aynı bölgeyle karşılaştırma yapılması, değişimin izlenmesini sağlar; incelenemeyen alanlar açıkça belirtilir.

Kontrol uygulamasının aşamaları

Muayene ve test, güvenli çalışma koşulları oluşturulmadan başlatılmaz. Aşağıdaki aşamalar işi planlamak içindir; basınçlandırma veya ekipmana müdahale talimatı değildir.

1 Ekipmanı ve kontrol sınırını tanımlama

Etiket, imalat standardı ve önceki rapor aynı ekipmanla eşleştirilir. Açık genleşme kabı ile kapalı basınçlı tank ayrımının yapılması.

2 Güvenli erişimi hazırlama

İşveren ve kontrol ekibi duruş, izolasyon, akışkan ve sıcaklık koşullarını koordine eder. Kapalı alana giriş veya tehlikeli akışkan söz konusuysa ilgili izin ve önlemler ayrıca planlanır.

3 Muayene ve fonksiyonları değerlendirme

Korozyon, deformasyon, bağlantı ve taşıyıcıların durumu. Membran ve gaz tarafı durumunun üretici prosedürüne göre değerlendirilmesi. Fonksiyon testi yapılmayan bir eleman yalnızca görünümüne dayanılarak çalışır kabul edilmez.

4 Gerekli test ve ölçümleri uygulama

Yöntem, test koşulları ve kabul ölçütü ekipman dokümanına bağlanır. Ölçüm cihazı tanımı, kalibrasyon bilgisi ve ölçüm bölgesi kaydedilir; sonuç uygun teknik sınırla karşılaştırılır.

5 Sonuç ve takip kaydını tamamlama

Uygunsuzluklar ekipman kimliğiyle ilişkilendirilir. Kullanıma etkisi, düzeltme ihtiyacı ve sonraki kontrol tarihi raporlanır. Bakımın tamamlanmasıyla kontrol kararının verilmesi ayrı kayıtlar halinde izlenir.

Genleşme Tankı Periyodik Kontrolü

Kontrol uygulamasının beş aşaması — açıklayıcı şema

Muayene ile basınç testi arasındaki fark

EK III 2.1.1, standartlarda aksi belirtilmedikçe her periyodik kontrolde muayene yapılmasını öngörür. Aynı maddenin a bendinde azami yılda bir işletme basıncıyla; işletme basıncı belirlenmemişse etiket azami basıncıyla hidrostatik test esası bulunur. b bendinde azami üç yılda bir veya her önemli bakım ve onarımdan sonra imalat standardındaki hidrostatik test basıncı; bu değer yoksa azami basıncın 1,5 katı esas alınır. Bu yüzden yıllık muayene ile üç yıllık test birbirinin yerine geçmez. [K1]

Alternatif tahribatsız muayene EK III 2.1.3 koşullarına bağlıdır. Ekipman veya proses özelliği nedeniyle hidrostatik testin mümkün olmaması, standardın ya da standart yoksa üretici talimatının uygun alternatifi tanımlaması ve gerekçenin rapora yazılması gerekir. Üretimi durduramamak tek başına gerekçe değildir. NDT personeli için EK III 1.12 ve TS EN ISO 9712 koşulları dikkate alınır. [K1, K2]

Hizmet şartnamesine eklenebilecek maddeler

Aşağıdaki Ş maddeleri örnek şartname hükümleridir, mevzuat madde numarası değildir. Ekipmanın gerçek kapsamına göre uyarlanır.

Ş1 Ekipmana özgü kapsam

Sistem tipi ve gövde ve destek incelemelerinin sınırları raporda belirtilir. Kapsam dışı bırakılan bileşenler açıkça yazılır. Ekipmanın seri numarası ve kullanılan teknik dayanak izlenebilir tutulur. [K1 EK III 1.7]

Ş2 Yöntem ve ölçüt

Genleşmenin karşılanamaması ve gövde korozyonu için seçilen muayene ve doğrulama yöntemleri belirtilir. Cihaz kayıtları ile sayısal sonuçlar, karşılaştırılan standart veya üretici ölçütüyle birlikte raporlanır. Kontrol edilmeyen bir fonksiyon için olumlu sonuç yazılmaz.

Ş3 Yetki ve uygunsuzluk takibi

İlgili personel ve kuruluş yetkileri doğrulanır. İş ekipmanı kapsamındaki zorunlu periyodik kontrolde İSG KATİP sözleşmesi en geç bir gün önce karşılıklı onaylanır. Kusur derecelendirmesi yalnızca Bakanlığın buna ilişkin kriterleri bulunan kapsamda kullanılır; güvenli olmadığı belirlenen ekipmanın uygunsuzluğu giderilmeden kullanımına devam edilmez. [K1, K2]

İşletme takip şablonu

Bu alanlar kontrol kayıtlarının izlenmesi içindir; kendiliğinden uygunluk raporu oluşturmaz.

Kayıt

İşletme tarafından izlenecek bilgi

Ekipman kimliği

Seri numarası ve tesis konumu

Kontrol dayanağı

İlgili mevzuat ve standart sürümü

Kritik kapsam

Sistem tipi ve membranlı yapı

Bulgular

Rapor numarası ve düzeltme kaydı

Takvim

Son ve sonraki kontrol tarihi

 

Açık genleşme kabına kapalı tank testi uygulanır mı

Aynı ürün sınıfı değildir. Açık kabın amacı, bağlantı düzeni ve tasarımı dikkate alınır; kapalı basınçlı tank yöntemi doğrudan aktarılmaz.

Genleşme tankı periyodik kontrolü kaç yılda bir yapılır

Kapalı genleşme tankında standartta (TS 10576, TS 1911, TS 11490, TS EN 13831, TS EN 764-7) süre belirtilmemişse periyodik kontrol dönemi bir yıldır.

Genleşme tankı periyodik kontrolü kimler yapabilir

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamındaki bu kontrol, ilgili teknik yeterliliğe sahip yetkili kişi veya kuruluş tarafından yürütülür. Hizmet alınmadan önce kontrolü yapacak tarafın, kontrol tarihinde geçerli mevzuata göre yetkili olduğu işveren tarafından doğrulanmalıdır; bu rehber belirli bir kuruluşun yetkisini garanti etmez.

Genleşme tankı periyodik kontrolü yaptırılmazsa ne olur

Süresi geçmiş veya hiç yaptırılmamış bir periyodik kontrol, ekipmanın güvenli durumu doğrulanmadan kullanılmaya devam edildiği anlamına gelir. Bu durum İş Sağlığı ve Güvenliği mevzuatı kapsamında işveren sorumluluğu doğurur ve olası bir arıza veya kazada sonuçları ağırlaştırabilir; bu rehber belirli bir idari yaptırımın tutarını veya uygulanacağını belirtmez.

Genleşme tankı periyodik kontrolü raporunun geçerlilik süresi ne kadardır

Rapor, düzenlendiği tarihten itibaren yukarıda açıklanan süre kadar geçerli kabul edilir. Ancak ekipmanda hasar, kaçak, önemli onarım veya işletme koşulunda değişiklik olması durumunda, yazılı süre dolmadan yeniden değerlendirme yapılması gerekir.

Genleşme tankının ön şarj basıncı periyodik kontrolün bir parçası mıdır

Ön şarj basıncının üretici değerine uygunluğu tankın işletme davranışını etkileyen bir unsurdur ve kontrol kapsamına dahil edilir; ancak bu tek başına gövde bütünlüğü ve emniyet donanımı değerlendirmesinin yerine geçmez.

Membran değişimiyle periyodik kontrol tamamlanır mı

Membran değişimi bakım işlemidir. Gövde bütünlüğünün, donanımların ve gerekli testlerin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Kontrol kapsamı ve hizmet planlaması

Genleşme tankı periyodik kontrolü için ekipman türü, adedi, tesisin il ve ilçesi, önceki raporlar ve planlanan duruş bilgileri paylaşılabilir. SÖZTEK ile kapsam görüşmesinde uygulanacak yöntem ve gerekli yetkiler doğrulanır. Bu rehber, ekipmana özel muayene sonucu veya uygunluk raporu değildir.

Kaynaklar

[K1] İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği; EK III ilgili ekipman satırı ve genel kontrol hükümleri.

[K2] ÇSGB 23 Aralık 2025 değişikliğine ilişkin resmî duyuru.

Teknik güncelleme tarihi 16 Eylül 2026. Kontrol tarihinde yürürlükteki düzenlemeler ve ekipmanın uygulanabilir standartları esas alınır.

Kaynak bağlantıları

K1 İş Ekipmanları Yönetmeliği resmî kurum kopyası ve EK III

K2 ÇSGB 23 Aralık 2025 değişikliği açıklaması

Basınçlı kap ve ekipmanlar ana rehberi