Sizi
Arayalım

Kompresör Hava Tankı Periyodik Kontrolü

Kompresör Hava Tankı Periyodik Kontrolü | SÖZTEK

Kompresör Hava Tankı Periyodik Kontrolü

Kompresör hava tankı periyodik kontrolü, ekipmanın kullanım sırasında güvenli durumda kalıp kalmadığının muayene ve uygulanabilir testlerle değerlendirilmesidir. Bu rehber yoğuşma kaynaklı korozyon ve aşırı basınç konularına odaklanır. Kontrol kapsamı, ekipmanın imalat dokümanı ve gerçek kullanım koşullarıyla belirlenir; bakım kaydı ile periyodik kontrol raporu ayrı tutulur.

Kontrol süresi ve uygulanacak mevzuat

İlgili standartta süre belirtilmemişse 1 yıl. Bu ifade ekipmanın ilgili sınıfa girmesi ve uygulanabilir standardın hükümleriyle birlikte değerlendirilir. [K1, K2]

Kompresörün motor veya mekanik bakımı ile hava deposunun periyodik kontrolü ayrı işlerdir. Hava tankında yoğuşma suyunun biriktiği bölgeler, iç ve dış korozyon, kaynaklar, ayaklar, bağlantılar, drenaj, emniyet valfi, manometre ve basınç kumandaları incelenir. Seri numarası ile raporun aynı tankı tanımlaması gerekir.

Basınçlı hava ve gaz tankları satırında, standartta süre belirtilmemişse bir yıllık dönem yer alır. TS 1203 EN 286-1, TS EN 13445-5 ve TS EN 764-7 atıfları uygulanabilirlikleri ölçüsünde değerlendirilir. Et kalınlığı ölçümü yapılmış olması, diğer muayenelerin ve gerekli basınç testinin yapıldığı anlamına gelmez. Sonuçlar tasarımın gerektirdiği kabul değerleriyle karşılaştırılır; yalnızca ölçülen milimetre değerinin rapora yazılması yeterli teknik değerlendirme değildir. [K1]

Standartlar ve teknik kapsam

TS 1203 EN 286-1, TS EN 13445-5 ve TS EN 764-7. Bunlar ekipmanın tasarımıyla eşleştirilerek kullanılır; her standart bütün alt türlere uygulanmaz. İmalat tarihine ve onayına uygun sürüm ile periyodik kontrole ilişkin hükümler belirlenir. Tam standart metni ve üretici dokümanı görülmeden sayısal kabul veya ret sınırı üretilmez. [K1 EK III 1.11 ve 2.1.5]

Bir kompresörde birden fazla hava kabı varsa her kabın kapsamı ayrı belirlenir. Küçük hacimli olmak tek başına bütün iş ekipmanı yükümlülüklerinden muafiyet anlamına gelmez; ürün ve grup kapsamı incelenir.

Kompresör Hava Tankı Periyodik Kontrolü

İncelenen bileşenler ve teknik kontrol kapsamı — açıklayıcı şema

Teknik inceleme noktaları

Aşağıdaki kapsam bir kontrol planı oluşturmak içindir. Kabul kararı, yetkili kişinin uygun yöntemle elde ettiği bulgular ve ilgili teknik ölçütlerle verilir.

Tank gövdesi

Alt bölgeler, kaynaklar, nozullar ve iç veya dış korozyon bulguları. Bulguların yeri ve kapsamı kaydedilir. Önceki rapordaki aynı bölgeyle karşılaştırma yapılması, değişimin izlenmesini sağlar; incelenemeyen alanlar açıkça belirtilir.

Drenaj

Yoğuşma tahliyesinin durumu ve birikim geçmişi; uygunsuz körleme veya değişiklikler. Bulguların yeri ve kapsamı kaydedilir. Önceki rapordaki aynı bölgeyle karşılaştırma yapılması, değişimin izlenmesini sağlar; incelenemeyen alanlar açıkça belirtilir.

Güvenlik donanımı

Manometre, emniyet valfi ve basınç kumandalarının tanımlı basınçla uyumu. Bulguların yeri ve kapsamı kaydedilir. Önceki rapordaki aynı bölgeyle karşılaştırma yapılması, değişimin izlenmesini sağlar; incelenemeyen alanlar açıkça belirtilir.

Destek ve titreşim

Ayaklar, sabitlemeler ve bağlantı hatlarında mekanik zorlanma belirtileri. Bulguların yeri ve kapsamı kaydedilir. Önceki rapordaki aynı bölgeyle karşılaştırma yapılması, değişimin izlenmesini sağlar; incelenemeyen alanlar açıkça belirtilir.

Kontrol uygulamasının aşamaları

Muayene ve test, güvenli çalışma koşulları oluşturulmadan başlatılmaz. Aşağıdaki aşamalar işi planlamak içindir; basınçlandırma veya ekipmana müdahale talimatı değildir.

1 Ekipmanı ve kontrol sınırını tanımlama

Etiket, imalat standardı ve önceki rapor aynı ekipmanla eşleştirilir. Alt bölgeler, kaynaklar, nozullar ve iç veya dış korozyon bulguları.

2 Güvenli erişimi hazırlama

İşveren ve kontrol ekibi duruş, izolasyon, akışkan ve sıcaklık koşullarını koordine eder. Kapalı alana giriş veya tehlikeli akışkan söz konusuysa ilgili izin ve önlemler ayrıca planlanır.

3 Muayene ve fonksiyonları değerlendirme

Yoğuşma tahliyesinin durumu ve birikim geçmişi; uygunsuz körleme veya değişiklikler. Manometre, emniyet valfi ve basınç kumandalarının tanımlı basınçla uyumu. Fonksiyon testi yapılmayan bir eleman yalnızca görünümüne dayanılarak çalışır kabul edilmez.

4 Gerekli test ve ölçümleri uygulama

Yöntem, test koşulları ve kabul ölçütü ekipman dokümanına bağlanır. Ölçüm cihazı tanımı, kalibrasyon bilgisi ve ölçüm bölgesi kaydedilir; sonuç uygun teknik sınırla karşılaştırılır.

5 Sonuç ve takip kaydını tamamlama

Uygunsuzluklar ekipman kimliğiyle ilişkilendirilir. Kullanıma etkisi, düzeltme ihtiyacı ve sonraki kontrol tarihi raporlanır. Bakımın tamamlanmasıyla kontrol kararının verilmesi ayrı kayıtlar halinde izlenir.

Kompresör Hava Tankı Periyodik Kontrolü

Kontrol uygulamasının beş aşaması — açıklayıcı şema

Muayene ile basınç testi arasındaki fark

EK III 2.1.1, standartlarda aksi belirtilmedikçe her periyodik kontrolde muayene yapılmasını öngörür. Aynı maddenin a bendinde azami yılda bir işletme basıncıyla; işletme basıncı belirlenmemişse etiket azami basıncıyla hidrostatik test esası bulunur. b bendinde azami üç yılda bir veya her önemli bakım ve onarımdan sonra imalat standardındaki hidrostatik test basıncı; bu değer yoksa azami basıncın 1,5 katı esas alınır. Bu yüzden yıllık muayene ile üç yıllık test birbirinin yerine geçmez. [K1]

Alternatif tahribatsız muayene EK III 2.1.3 koşullarına bağlıdır. Ekipman veya proses özelliği nedeniyle hidrostatik testin mümkün olmaması, standardın ya da standart yoksa üretici talimatının uygun alternatifi tanımlaması ve gerekçenin rapora yazılması gerekir. Üretimi durduramamak tek başına gerekçe değildir. NDT personeli için EK III 1.12 ve TS EN ISO 9712 koşulları dikkate alınır. [K1, K2]

Hizmet şartnamesine eklenebilecek maddeler

Aşağıdaki Ş maddeleri örnek şartname hükümleridir, mevzuat madde numarası değildir. Ekipmanın gerçek kapsamına göre uyarlanır.

Ş1 Ekipmana özgü kapsam

Tank gövdesi ve drenaj incelemelerinin sınırları raporda belirtilir. Kapsam dışı bırakılan bileşenler açıkça yazılır. Ekipmanın seri numarası ve kullanılan teknik dayanak izlenebilir tutulur. [K1 EK III 1.7]

Ş2 Yöntem ve ölçüt

Yoğuşma kaynaklı korozyon ve aşırı basınç için seçilen muayene ve doğrulama yöntemleri belirtilir. Cihaz kayıtları ile sayısal sonuçlar, karşılaştırılan standart veya üretici ölçütüyle birlikte raporlanır. Kontrol edilmeyen bir fonksiyon için olumlu sonuç yazılmaz.

Ş3 Yetki ve uygunsuzluk takibi

İlgili personel ve kuruluş yetkileri doğrulanır. İş ekipmanı kapsamındaki zorunlu periyodik kontrolde İSG KATİP sözleşmesi en geç bir gün önce karşılıklı onaylanır. Kusur derecelendirmesi yalnızca Bakanlığın buna ilişkin kriterleri bulunan kapsamda kullanılır; güvenli olmadığı belirlenen ekipmanın uygunsuzluğu giderilmeden kullanımına devam edilmez. [K1, K2]

İşletme takip şablonu

Bu alanlar kontrol kayıtlarının izlenmesi içindir; kendiliğinden uygunluk raporu oluşturmaz.

Kayıt

İşletme tarafından izlenecek bilgi

Ekipman kimliği

Seri numarası ve tesis konumu

Kontrol dayanağı

İlgili mevzuat ve standart sürümü

Kritik kapsam

Tank gövdesi ve güvenlik donanımı

Bulgular

Rapor numarası ve düzeltme kaydı

Takvim

Son ve sonraki kontrol tarihi

 

Kompresör servisi tankın kontrolünü de yapmış sayılır mı

Yalnızca motor, filtre veya yağ bakımı yapılması tank muayenesi değildir. Raporda basınçlı tankın kimliği, muayenesi ve gerekli testleri açıkça yer almalıdır.

Kompresör hava tankı periyodik kontrolü kaç yılda bir yapılır

Basınçlı hava ve gaz tankları için standartta (TS 1203 EN 286-1, TS EN 13445-5, TS EN 764-7) süre belirtilmemişse periyodik kontrol dönemi bir yıldır.

Kompresör hava tankı periyodik kontrolü kimler yapabilir

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamındaki bu kontrol, ilgili teknik yeterliliğe sahip yetkili kişi veya kuruluş tarafından yürütülür. Hizmet alınmadan önce kontrolü yapacak tarafın, kontrol tarihinde geçerli mevzuata göre yetkili olduğu işveren tarafından doğrulanmalıdır; bu rehber belirli bir kuruluşun yetkisini garanti etmez.

Kompresör hava tankı periyodik kontrolü yaptırılmazsa ne olur

Süresi geçmiş veya hiç yaptırılmamış bir periyodik kontrol, ekipmanın güvenli durumu doğrulanmadan kullanılmaya devam edildiği anlamına gelir. Bu durum İş Sağlığı ve Güvenliği mevzuatı kapsamında işveren sorumluluğu doğurur ve olası bir arıza veya kazada sonuçları ağırlaştırabilir; bu rehber belirli bir idari yaptırımın tutarını veya uygulanacağını belirtmez.

Kompresör hava tankı periyodik kontrolü raporunun geçerlilik süresi ne kadardır

Rapor, düzenlendiği tarihten itibaren yukarıda açıklanan süre kadar geçerli kabul edilir. Ancak ekipmanda hasar, kaçak, önemli onarım veya işletme koşulunda değişiklik olması durumunda, yazılı süre dolmadan yeniden değerlendirme yapılması gerekir.

Küçük atölyelerdeki kompresör hava tankları da periyodik kontrole tabi midir

Tankın hacmi küçük olsa da basınçlı kap tanımına girmesi tasarımına ve ilgili standarda bağlıdır; yalnızca küçük veya atölyede kullanılıyor olması kontrol yükümlülüğünü kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Kapsam, tankın etiketi ve teknik dokümanıyla doğrulanmalıdır.

Et kalınlığı ölçümü tek başına yeterli midir

Hayır. Ölçüm, uygun bölgelerde alınmış olmalı ve tasarım kabul ölçütüyle karşılaştırılmalıdır. Diğer muayenelerin ve gerekli testlerin yerine otomatik geçmez.

Kontrol kapsamı ve hizmet planlaması

Kompresör hava tankı periyodik kontrolü için ekipman türü, adedi, tesisin il ve ilçesi, önceki raporlar ve planlanan duruş bilgileri paylaşılabilir. SÖZTEK ile kapsam görüşmesinde uygulanacak yöntem ve gerekli yetkiler doğrulanır. Bu rehber, ekipmana özel muayene sonucu veya uygunluk raporu değildir.

Kaynaklar

[K1] İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği; EK III ilgili ekipman satırı ve genel kontrol hükümleri.

[K2] ÇSGB 23 Aralık 2025 değişikliğine ilişkin resmî duyuru.

Teknik güncelleme tarihi 16 Eylül 2026. Kontrol tarihinde yürürlükteki düzenlemeler ve ekipmanın uygulanabilir standartları esas alınır.

Kaynak bağlantıları

K1 İş Ekipmanları Yönetmeliği resmî kurum kopyası ve EK III

K2 ÇSGB 23 Aralık 2025 değişikliği açıklaması

Basınçlı kap ve ekipmanlar ana rehberi