Boyler periyodik kontrolü, ekipmanın kullanım sırasında güvenli durumda kalıp kalmadığının muayene ve uygulanabilir testlerle değerlendirilmesidir. Bu rehber farklı basınç devrelerinin karıştırılması ve sıcak su kaynaklı riskler konularına odaklanır. Kontrol kapsamı, ekipmanın imalat dokümanı ve gerçek kullanım koşullarıyla belirlenir; bakım kaydı ile periyodik kontrol raporu ayrı tutulur.
Kontrol süresi ve uygulanacak mevzuat
İlgili standartta süre belirtilmemişse 1 yıl. Bu ifade ekipmanın ilgili sınıfa girmesi ve uygulanabilir standardın hükümleriyle birlikte değerlendirilir. [K1, K2]
Boyler ve akümülasyon tanklarında depolanan sıcak su, ısıtıcı serpantin ve varsa farklı basınç devreleri birbirinden ayrılır. Gövde korozyonu, kaçak, ısı yalıtımı altında görülebilen bozulmalar, emniyet elemanları, sıcaklık ve basınç göstergeleri incelenir. Her devrenin tasarım basıncı farklı olabilir.
Tablo 1 de standartta süre yoksa bir yıl esası ve TS 736 ile TS EN 12897+A1 atıfları yer alır. Kullanım suyu hijyeni veya sıcaklık takibi, mekanik bütünlük ve basınç güvenliği kontrolünün yerine geçmez. Kontrol raporunda hangi haznenin ve hangi devrenin değerlendirildiği açıkça yazılmalıdır. [K1]
Standartlar ve teknik kapsam
TS 736 ve TS EN 12897+A1. Bunlar ekipmanın tasarımıyla eşleştirilerek kullanılır; her standart bütün alt türlere uygulanmaz. İmalat tarihine ve onayına uygun sürüm ile periyodik kontrole ilişkin hükümler belirlenir. Tam standart metni ve üretici dokümanı görülmeden sayısal kabul veya ret sınırı üretilmez. [K1 EK III 1.11 ve 2.1.5]
Akümülasyon tankı aynı rehber kapsamında ele alınabilir; ancak ısıtıcı devresi olmayan depolama tankında serpantin kontrolü yapılmış gibi kayıt oluşturulmamalıdır.

İncelenen bileşenler ve teknik kontrol kapsamı — açıklayıcı şema
Teknik inceleme noktaları
Aşağıdaki kapsam bir kontrol planı oluşturmak içindir. Kabul kararı, yetkili kişinin uygun yöntemle elde ettiği bulgular ve ilgili teknik ölçütlerle verilir.
Devre kimliği
Kullanım suyu haznesi ve ısıtıcı serpantin devresinin ayrı tanımlanması. Bulguların yeri ve kapsamı kaydedilir. Önceki rapordaki aynı bölgeyle karşılaştırma yapılması, değişimin izlenmesini sağlar; incelenemeyen alanlar açıkça belirtilir.
Gövde durumu
Korozyon, kaçak, izolasyon altında gözlenebilen bozulma ve destekler. Bulguların yeri ve kapsamı kaydedilir. Önceki rapordaki aynı bölgeyle karşılaştırma yapılması, değişimin izlenmesini sağlar; incelenemeyen alanlar açıkça belirtilir.
Emniyet düzeni
Basınç ve sıcaklık göstergeleri, güvenlik donanımı ve tahliye düzeni. Bulguların yeri ve kapsamı kaydedilir. Önceki rapordaki aynı bölgeyle karşılaştırma yapılması, değişimin izlenmesini sağlar; incelenemeyen alanlar açıkça belirtilir.
Bakım kayıtları
Anot, temizlik ve serpantin bakımının gövde bulgularıyla ilişkilendirilmesi. Bulguların yeri ve kapsamı kaydedilir. Önceki rapordaki aynı bölgeyle karşılaştırma yapılması, değişimin izlenmesini sağlar; incelenemeyen alanlar açıkça belirtilir.
Kontrol uygulamasının aşamaları
Muayene ve test, güvenli çalışma koşulları oluşturulmadan başlatılmaz. Aşağıdaki aşamalar işi planlamak içindir; basınçlandırma veya ekipmana müdahale talimatı değildir.
1 Ekipmanı ve kontrol sınırını tanımlama
Etiket, imalat standardı ve önceki rapor aynı ekipmanla eşleştirilir. Kullanım suyu haznesi ve ısıtıcı serpantin devresinin ayrı tanımlanması.
2 Güvenli erişimi hazırlama
İşveren ve kontrol ekibi duruş, izolasyon, akışkan ve sıcaklık koşullarını koordine eder. Kapalı alana giriş veya tehlikeli akışkan söz konusuysa ilgili izin ve önlemler ayrıca planlanır.
3 Muayene ve fonksiyonları değerlendirme
Korozyon, kaçak, izolasyon altında gözlenebilen bozulma ve destekler. Basınç ve sıcaklık göstergeleri, güvenlik donanımı ve tahliye düzeni. Fonksiyon testi yapılmayan bir eleman yalnızca görünümüne dayanılarak çalışır kabul edilmez.
4 Gerekli test ve ölçümleri uygulama
Yöntem, test koşulları ve kabul ölçütü ekipman dokümanına bağlanır. Ölçüm cihazı tanımı, kalibrasyon bilgisi ve ölçüm bölgesi kaydedilir; sonuç uygun teknik sınırla karşılaştırılır.
5 Sonuç ve takip kaydını tamamlama
Uygunsuzluklar ekipman kimliğiyle ilişkilendirilir. Kullanıma etkisi, düzeltme ihtiyacı ve sonraki kontrol tarihi raporlanır. Bakımın tamamlanmasıyla kontrol kararının verilmesi ayrı kayıtlar halinde izlenir.

Kontrol uygulamasının beş aşaması — açıklayıcı şema
Muayene ile basınç testi arasındaki fark
EK III 2.1.1, standartlarda aksi belirtilmedikçe her periyodik kontrolde muayene yapılmasını öngörür. Aynı maddenin a bendinde azami yılda bir işletme basıncıyla; işletme basıncı belirlenmemişse etiket azami basıncıyla hidrostatik test esası bulunur. b bendinde azami üç yılda bir veya her önemli bakım ve onarımdan sonra imalat standardındaki hidrostatik test basıncı; bu değer yoksa azami basıncın 1,5 katı esas alınır. Bu yüzden yıllık muayene ile üç yıllık test birbirinin yerine geçmez. [K1]
Alternatif tahribatsız muayene EK III 2.1.3 koşullarına bağlıdır. Ekipman veya proses özelliği nedeniyle hidrostatik testin mümkün olmaması, standardın ya da standart yoksa üretici talimatının uygun alternatifi tanımlaması ve gerekçenin rapora yazılması gerekir. Üretimi durduramamak tek başına gerekçe değildir. NDT personeli için EK III 1.12 ve TS EN ISO 9712 koşulları dikkate alınır. [K1, K2]
Hizmet şartnamesine eklenebilecek maddeler
Aşağıdaki Ş maddeleri örnek şartname hükümleridir, mevzuat madde numarası değildir. Ekipmanın gerçek kapsamına göre uyarlanır.
Ş1 Ekipmana özgü kapsam
Devre kimliği ve gövde durumu incelemelerinin sınırları raporda belirtilir. Kapsam dışı bırakılan bileşenler açıkça yazılır. Ekipmanın seri numarası ve kullanılan teknik dayanak izlenebilir tutulur. [K1 EK III 1.7]
Ş2 Yöntem ve ölçüt
Farklı basınç devrelerinin karıştırılması ve sıcak su kaynaklı riskler için seçilen muayene ve doğrulama yöntemleri belirtilir. Cihaz kayıtları ile sayısal sonuçlar, karşılaştırılan standart veya üretici ölçütüyle birlikte raporlanır. Kontrol edilmeyen bir fonksiyon için olumlu sonuç yazılmaz.
Ş3 Yetki ve uygunsuzluk takibi
İlgili personel ve kuruluş yetkileri doğrulanır. İş ekipmanı kapsamındaki zorunlu periyodik kontrolde İSG KATİP sözleşmesi en geç bir gün önce karşılıklı onaylanır. Kusur derecelendirmesi yalnızca Bakanlığın buna ilişkin kriterleri bulunan kapsamda kullanılır; güvenli olmadığı belirlenen ekipmanın uygunsuzluğu giderilmeden kullanımına devam edilmez. [K1, K2]
İşletme takip şablonu
Bu alanlar kontrol kayıtlarının izlenmesi içindir; kendiliğinden uygunluk raporu oluşturmaz.
Kayıt | İşletme tarafından izlenecek bilgi |
|---|---|
Ekipman kimliği | Seri numarası ve tesis konumu |
Kontrol dayanağı | İlgili mevzuat ve standart sürümü |
Kritik kapsam | Devre kimliği ve emniyet düzeni |
Bulgular | Rapor numarası ve düzeltme kaydı |
Takvim | Son ve sonraki kontrol tarihi |
Sık sorulan teknik sorular
Serpantin ile su haznesinin test basıncı aynı mıdır
Aynı olmak zorunda değildir. Her devrenin tasarım ve üretici bilgileri ayrı incelenir; bir devrenin basıncı diğerine aktarılmaz.
Boyler periyodik kontrolü kaç yılda bir yapılır
İlgili standartta (TS 736, TS EN 12897+A1) süre belirtilmemişse periyodik kontrol dönemi bir yıldır.
Boyler periyodik kontrolü kimler yapabilir
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamındaki bu kontrol, ilgili teknik yeterliliğe sahip yetkili kişi veya kuruluş tarafından yürütülür. Hizmet alınmadan önce kontrolü yapacak tarafın, kontrol tarihinde geçerli mevzuata göre yetkili olduğu işveren tarafından doğrulanmalıdır; bu rehber belirli bir kuruluşun yetkisini garanti etmez.
Boyler periyodik kontrolü yaptırılmazsa ne olur
Süresi geçmiş veya hiç yaptırılmamış bir periyodik kontrol, ekipmanın güvenli durumu doğrulanmadan kullanılmaya devam edildiği anlamına gelir. Bu durum İş Sağlığı ve Güvenliği mevzuatı kapsamında işveren sorumluluğu doğurur ve olası bir arıza veya kazada sonuçları ağırlaştırabilir; bu rehber belirli bir idari yaptırımın tutarını veya uygulanacağını belirtmez.
Boyler periyodik kontrolü raporunun geçerlilik süresi ne kadardır
Rapor, düzenlendiği tarihten itibaren yukarıda açıklanan süre kadar geçerli kabul edilir. Ancak ekipmanda hasar, kaçak, önemli onarım veya işletme koşulunda değişiklik olması durumunda, yazılı süre dolmadan yeniden değerlendirme yapılması gerekir.
Boyler ile sıcak su akümülasyon tankı aynı ekipman mıdır
İkisi de sıcak su depolayabilir, ancak ısıtıcı serpantin veya farklı basınç devrelerinin varlığı ekipmanın gerçek yapısını belirler. Kontrol raporunda hangi haznenin ve hangi devrenin değerlendirildiği ayrıca belirtilmelidir.
Hijyen kontrolü boyler muayenesini karşılar mı
Hayır. Hijyen ve su kalitesi değerlendirmeleri mekanik bütünlük ve basınç güvenliği kontrolünden farklıdır.
Kontrol kapsamı ve hizmet planlaması
Boyler periyodik kontrolü için ekipman türü, adedi, tesisin il ve ilçesi, önceki raporlar ve planlanan duruş bilgileri paylaşılabilir. SÖZTEK ile kapsam görüşmesinde uygulanacak yöntem ve gerekli yetkiler doğrulanır. Bu rehber, ekipmana özel muayene sonucu veya uygunluk raporu değildir.
Kaynaklar
[K1] İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği; EK III ilgili ekipman satırı ve genel kontrol hükümleri.
[K2] ÇSGB 23 Aralık 2025 değişikliğine ilişkin resmî duyuru.
Teknik güncelleme tarihi 16 Eylül 2026. Kontrol tarihinde yürürlükteki düzenlemeler ve ekipmanın uygulanabilir standartları esas alınır.
Kaynak bağlantıları
K1 İş Ekipmanları Yönetmeliği resmî kurum kopyası ve EK III
K2 ÇSGB 23 Aralık 2025 değişikliği açıklaması
A1 Skawinski ve arkadaşları 2008 Consensus araştırma kaydı
Basınçlı kap ve ekipmanlar ana rehberi
