Sizi
Arayalım

Havalandırma ve Klima Tesisatı Periyodik Kontrolü

Debi dağılımı, filtre basınç farkı ile kumanda ve drenaj başlıklarında inceleme, ölçüm ve fonksiyon doğrulaması. Kontrol süresi ve mevzuat dayanağı, kaydedilecek kanıt, deney sınırlamaları ve kabul kararının nasıl kurulduğu — SÖZTEK'in hazırladığı teknik rehber.

Havalandırma ve Klima Tesisatı Periyodik Kontrolü

Havalandırma ve Klima Tesisatı Periyodik Kontrolü, dış hava, santral ve filtre, kanal ve damper, menfez ve mahal bölümlerinin birlikte değerlendirilmesini gerektirir. Bu teknik rehber; tesis yöneticisi, bakım sorumlusu ve kontrol hazırlığını yürüten kişiler için kapsamı, kanıtları ve uygulama sırasını açıklar. Muayene ve deneyler yetkin kişilerce, ekipmana özel güvenli test planıyla yapılır; metin üretici kullanım veya müdahale talimatının yerine geçmez.

Kapsam ve çalışma prensibi

Fan çalışması, tasarım hava debisinin sağlandığını tek başına göstermez. Taze hava, dönüş havası ve egzoz yolları projeyle eşleştirilir.

Kontrol süresi ve mevzuat dayanağı

EK III Tablo 3, havalandırma ve klima tesisatı için 1 yıl belirtir. EK III 2.3.6 proje ve projeye uygunluk değerlendirmesini düzenler. [K1, K2]

Yönetmelik madde 7 ve EK III ilgili tablo satırı birlikte ele alınır. 23 Aralık 2025 değişikliği kapsamın tablolardaki ekipman ve ekipman gruplarına göre belirlenmesini vurgular. Günlük işletme gözetimi, bakım ve periyodik kontrol farklı faaliyetlerdir. Arıza veya güvenliği etkileyen değişiklikte takvim beklemek uygun değildir. Kontrol tarihinde geçerli düzenleme ve ekipmana özgü Bakanlık kriteri ayrıca doğrulanır.

Standartların seçimi ve kapsam sınırları

Aşağıdaki teknik kaynaklar birer kapsam eşleştirmesidir. Tasarım standardı, bakım gereği ve yasal periyodik kontrol dönemi aynı şey değildir. Mevzuatta yer alan TS atfı ile güncel uluslararası baskı ayrı kaydedilir. Standart numarası tek başına uygulanabilirlik veya uygunluk kanıtı sayılmaz. [T1 ve devamı]

Teknik kaynakUygulama sınırı
EN 12599Havalandırma ve klima sistemlerinin teslim ölçümleri için yöntem kaynağıdır. Endüstriyel özel proses ortamlarını otomatik kapsamaz; periyodik kontrol süresini tek başına belirlemez.
Proje ve cihaz dokümanıTasarım debileri, hava yönleri, fan çalışma noktası ve kontrol senaryolarının karşılaştırma kaynağıdır.

Standartların tam metinleri üzerinden ekipmana uygun madde, deney koşulu ve kabul sınırı belirlenmelidir. Bu rehberde sayısal limit bulunmaması, testin limitsiz yapılabileceği anlamına gelmez.

Havalandırma ve Klima Tesisatı Periyodik Kontrolü bileşenleri ve kontrol sınırları
Bileşenler ve kontrol sınırları

Ayrıntılı teknik inceleme

Hava debisi

Menfez ve kanal ölçümleri uygun kesitlerde yapılır. Ölçüm noktası, cihaz ve fan çalışma modu kaydedilir; değerler proje debileriyle karşılaştırılır. İncelemenin yapıldığı bölge açıkça tanımlanır. Erişim veya çalışma koşulu nedeniyle doğrulanamayan noktalar raporda sınırlama olarak gösterilir; görülmeyen bir bölüm uygun kabul edilmez.

Filtre ve drenaj

Filtre kirliliği, basınç kaybı, yoğuşma tavası ve drenaj gözden geçirilir. Temizlik kaydı, hava miktarı doğrulamasının yerine geçmez. İncelemenin yapıldığı bölge açıkça tanımlanır. Erişim veya çalışma koşulu nedeniyle doğrulanamayan noktalar raporda sınırlama olarak gösterilir; görülmeyen bir bölüm uygun kabul edilmez.

Damper ve kontrol

Damper hareketi, fan kumandası ve projede bulunan kilitlemeler incelenir. Yangın senaryosuyla ilişkili fonksiyonlar ilgili sistemle birlikte ele alınır. İncelemenin yapıldığı bölge açıkça tanımlanır. Erişim veya çalışma koşulu nedeniyle doğrulanamayan noktalar raporda sınırlama olarak gösterilir; görülmeyen bir bölüm uygun kabul edilmez.

Kontrol hazırlığı ve güvenli uygulama

Ekipman kimliği, kullanım kılavuzu, önceki raporlar, bakım kayıtları ve yapılan değişiklikler hazırlanır. Proje gerektiren tesislerde güncel proje sahadaki düzenle karşılaştırılır. Kapsam, teknik çizim veya envanter üzerinde tanımlanır; yardımcı sistemlerin dahil olup olmadığı önceden kararlaştırılır.

Duruş, erişim ve enerji izolasyonu kontrol ekibiyle koordine edilir. Basınç, sıcaklık, elektrik ve hareket kaynakları ayrı dikkate alınır. Emniyet devrelerini etkisizleştirerek veya koruyucuları açık bırakarak normal çalışma deneyi yapılmaz. Bu metin sökme, basınçlandırma veya arıza giderme talimatı değildir.

Havalandırma ve Klima Tesisatı Periyodik Kontrolü güvenli uygulama aşamaları
Güvenli kontrol uygulama sırası

Ölçüm ve fonksiyon doğrulaması

Ölçümün amacı önce tanımlanır: görünür hasar incelemesi, performans ölçümü ve güvenlik fonksiyonu testi farklı kanıtlar üretir. Test öncesinde beklenen davranış, test koşulu ve güvenli durdurma yöntemi belirlenir. Uygun ölçüm aracı seçilir; cihaz kimliği ve kalibrasyon bilgisi kayıtla ilişkilendirilir.

Bir düğmenin, motorun veya göstergenin çalışması tüm güvenlik zincirini doğrulamaz. Sonuç ilgili bileşen ve çalışma modu için yorumlanır. Aynı sistemde farklı çalışma modları varsa hangi modun değerlendirildiği açıkça yazılır. Yapılmayan deney yapılmış gibi olumlu işaretlenmez.

Bulguların raporlanması

Bulgu; ekipman kimliği, konum, yöntem, gözlem veya ölçüm ve kabul kaynağıyla birlikte kaydedilir. Fotoğraf açıklaması bulgunun yerini göstermelidir. Bakımın tamamlanması ile düzeltmenin doğrulanması ayrı aşamalardır. Güvenlik fonksiyonu üzerinde işlem yapılmışsa ilgili işlevin yeniden değerlendirilmesi gerekir.

İşletme takip şablonu

Bu tablo hazırlık ve takip içindir; resmi kontrol raporu değildir.

Kayıt alanıDoldurulacak bilgi
Ekipman ve konumSeri numarası ve saha tanımı
Kontrol sınırıDahil olan cihaz ve alt sistemler
Teknik dayanakProje ve standart sürümü
Bulgu ve kanıtÖlçüm, fotoğraf ve rapor referansı
DüzeltmeYapılan işlem ve doğrulama kaydı
TakvimSüre gerekçesi ve sonraki tarih

Adım adım teknik kontrol planı

Aşağıdaki adımlar teknik planlama içindir. Ön incelemede çatlak, kontrolsüz kaçak, etkisiz koruma veya güvenli erişim eksikliği saptanırsa dinamik teste geçilmez. Testin iptal nedeni kayıt altına alınır. Basınçlandırma, koruma ayarı ve güvenlik devresine müdahale için yalnızca ekipmana özel yetkili prosedür kullanılmalıdır.

Kimlik ve tasarım koşullarını eşleştirme

Dış hava bölümünden başlayarak Santral ve filtre, Kanal ve damper, Menfez ve mahal bağlantılarını proje veya makine şemasında izleyin. Etiket ve teknik dosya aynı varlığa ait olmalıdır. Yenilenen bileşenler, değişen çalışma modları ve önceki kontrolün kapsam dışı bıraktığı alanlar plana işlenir.

Güvenli test hazırlığı

Gaz, basınç, sıcaklık ve elektrik kaynaklarını ayrı tanımlayın. Test noktasına erişim, tahliye güzergâhı ve başka kullanıcıların etkilenmesi değerlendirilir. Hatları gevşeterek basınç kontrolü veya açık alevle kaçak araması yapılmaz.

Debi dağılımı incelemesi

Menfez kimliklerini proje ile eşleştirin; uygun başlık veya kesit taramasıyla debi ölçümünü planlayın. Ölçüm sırasında fan modu ve damper konumlarını sabitleyip kaydedin.

Kaydedilecek kanıt: Nokta numarası, m³/h, fan modu ve proje debisi. Bir mahalde yeterli toplam debi bulunması diğer mahallerdeki eksikliği kapatmaz.

Filtre basınç farkı incelemesi

Filtre öncesi ve sonrası farkı aynı çalışma koşulunda değerlendirin. Sensör hortumlarının bağlantısını ve filtre çevresindeki kaçak hava yolunu inceleyin.

Kaydedilecek kanıt: Pa, filtre sınıfı ve değişim kaydı. Düşük fark, temiz filtre kadar yırtık filtre veya baypas olasılığını da düşündürür.

Kumanda ve drenaj incelemesi

Fan komutu ile gerçek çalışmayı karşılaştırın; damper geri bildirimi ve yoğuşma tavası tahliyesini inceleyin. Yangınla ilişkili işlevi ayrı senaryoda ele alın.

Kaydedilecek kanıt: Komut, gerçek konum ve su birikimi gözlemi. Sadece otomasyon ekranındaki çalışıyor işareti saha doğrulaması sayılmaz.

Kontrol sonrası normal duruma dönüş

Test için değiştirilen işletme durumlarını kayıt üzerinden geri doğrulayın. Vana, otomatik kumanda ve alarm durumları saha sorumlusuyla karşılaştırılır. Bulguların giderildiğine dair bakım kaydı, gerekirse yeniden fonksiyon doğrulamasıyla tamamlanır. Test yapılmayan bölüm için olumlu sonuç yazılmaz.

Ölçüm noktaları ve kabul kararının kurulması

Havalandırma ve Klima Tesisatı Periyodik Kontrolü ölçüm ve kanıt kayıt noktaları
Ölçüm ve kayıt noktaları
Kontrol konusuKaydedilecek kanıtKararda dikkat edilecek nokta
Debi dağılımıNokta numarası, m³/h, fan modu ve proje debisiBir mahalde yeterli toplam debi bulunması diğer mahallerdeki eksikliği kapatmaz.
Filtre basınç farkıPa, filtre sınıfı ve değişim kaydıDüşük fark, temiz filtre kadar yırtık filtre veya baypas olasılığını da düşündürür.
Kumanda ve drenajKomut, gerçek konum ve su birikimi gözlemiSadece otomasyon ekranındaki çalışıyor işareti saha doğrulaması sayılmaz.

Ölçüm cihazının kimliği, aralığı ve uygun kalibrasyon bilgisi sonuçla ilişkilendirilir. Eşik değere yakın bir ölçümde çözünürlük, belirsizlik ve tekrar edilebilirlik dikkate alınır. Kabul kaynağı gösterilmeden yalnızca normal veya çalışıyor ifadesiyle karar verilmez. Eksik proje ya da bilinmeyen tasarım koşulu sonucu etkiliyorsa sınırlama açıkça yazılır.

Uygunsuzlukların ele alınması

Bulguyu bileşen, konum, gözlem ve teknik dayanak olarak kaydedin. Örneğin debi dağılımı için görülen sorun, hangi kanıtın eksik veya hangi işlevin başarısız olduğunu açıklamalıdır. Sadece bakımı yapılmalı ifadesi düzeltmenin ne olacağını göstermez. Kritik güvenlik şüphesinde güvenli duruma geçiş ve kullanımın sınırlandırılması saha prosedürüne göre yönetilir. Hafif ve ağır kusur ifadeleri, Bakanlığın ilgili ekipman için bu sınıfları tanımladığı kriterler varsa o çerçevede kullanılır; bu rehber yeni bir resmî kusur sınıfı üretmez. [K2 EK III 1.9.1]

Teknik şartnameye eklenebilecek kapsam maddeleri

Aşağıdaki metinler hizmet kapsamını tanımlamak için uyarlanabilir; mevzuatın birebir alıntısı değildir.

  1. Kontrol sınırı; Dış hava, Santral ve filtre, Kanal ve damper, Menfez ve mahal bileşenlerini ve varsa bunların emniyet arayüzlerini açıkça tanımlamalıdır. Dahil edilmeyen sistemler teklif ve raporda belirtilmelidir.
  2. Yöntem; debi dağılımı, filtre basınç farkı, kumanda ve drenaj başlıkları için uygulanacak inceleme, ölçüm ve fonksiyon doğrulamalarını içermelidir. Kabul kaynağı ve çalışma koşulu her ölçüm kaydıyla ilişkilendirilmelidir.
  3. Rapor; ekipman kimliği, kontrol sınırı, teknik dayanak, kullanılan cihazlar, bulgular, deney sınırlamaları ve sonuç içermelidir. Bakım sonrası doğrulama gerektiren işlevler açıkça belirtilmelidir.
  4. Kontrol takvimi; ilgili ekipman sınıfı ve yasal dönemle gerekçelendirilmelidir. Teknik öneriyle seçilmiş bir yıllık plan, mevzuatta bütün sistem için verilmiş kesin süre gibi gösterilmemelidir.

Doldurulabilir teknik kayıt örneği

Bu boş şablon kontrol hazırlığı ve bulgu takibi içindir; imzalı resmî muayene raporunun yerine geçmez.

AlanKayıt
Ekipman veya sistem kimliği........................................................
Kontrol edilen bölüm........................................................
Çalışma koşulu ve mod........................................................
Ölçüm ve birim........................................................
Kabul kaynağı ve kriter........................................................
Bulgu ve fotoğraf numarası........................................................
Düzeltme ve yeniden doğrulama........................................................

Sık sorulan teknik sorular

Debi ile hava hızı aynı şey midir

Hayır. Hız m/s, hacimsel debi m³/s veya m³/h ile ifade edilir. Debi için etkili kesit ve hız dağılımı da bilinmelidir; tek nokta hızını tüm kesite yaymak hatalı olabilir.

Her menfezde aynı debi aranır mı

Hayır. Mahal kullanımı, kişi yükü ve proje ihtiyacı değişir. Ölçülen menfez debileri kendi tasarım değerleriyle karşılaştırılır; eşit debi hedefi projeye aykırı olabilir.

Filtre değişimi sonrası tekrar ölçüm gerekli olabilir mi

Evet. Filtre direnci değiştiğinde çalışma noktası ve hava dağılımı değişebilir. Bakım sonrasında proje debilerinin ve kontrol ayarlarının korunup korunmadığı değerlendirilir.

CO2 ölçümü tesisat kontrolünün tamamı mıdır

Hayır. CO2 bazı kullanım koşullarında havalandırma hakkında bilgi verir; bütün kirleticileri, debi dağılımını, kanal durumunu veya yangın kilitlemelerini göstermez.

Kanal kaçağı yalnızca sesinden anlaşılır mı

Hayır. Görsel bulgular ve performans kaybı şüphe oluşturabilir. Sızdırmazlık değerlendirmesi gerekiyorsa kanal sınıfına uygun yöntem ve erişilebilir test sınırı belirlenmelidir.

VAV sisteminde hangi çalışma modu kaydedilir

Değişken hava debili sistemlerde minimum, tasarım ve ihtiyaç duyulan senaryo noktaları ayrılır. Anlık düşük debi, sistem o anda düşük talep modundaysa tek başına arıza değildir.

Yangın damperi normal hava damperi gibi test edilir mi

Hayır. Yangın damperinin ilgili yangın senaryosuna göre kapanması, konum bildirimi ve sisteme etkisi değerlendirilir. Sıradan debi ayarı aynı güvenlik işlevini doğrulamaz.

Koku olmaması hava kalitesinin yeterli olduğunu kanıtlar mı

Hayır. Bazı kirleticiler kokusuzdur ve koku algısı kişiye göre değişir. Tesisat performansı ile iş hijyeni ölçümleri ayrı kapsamlar halinde değerlendirilir.

Yoğuşma tavasında su birikmesi neden önemlidir

Drenaj tıkanıklığı, eğim veya sifon problemi gösterebilir. Sürekli birikim hijyen ve taşma açısından değerlendirilir; yalnızca tavayı boşaltmak kök nedeni gidermeyebilir.

Debi ölçümünde kapılar açık mı kapalı mı olmalıdır

Projedeki işletme senaryosu esas alınır. Kapı ve pencere konumları basınç ilişkisini etkileyebileceğinden ölçüm kaydında belirtilir; tüm binalar için tek konum kuralı verilmez.

Fan frekansı değiştirilince eski debi raporu kullanılabilir mi

Aynı çalışma koşulunu temsil etmeyebilir. Yeni frekans ve damper ayarlarında gerekli noktalar tekrar değerlendirilir; önceki ölçüm yalnızca kendi koşulları için geçerlidir.

Üfleme ile egzoz debilerinin eşit olması şart mıdır

Basınçlandırma veya kirli mahalden hava çekme amacıyla fark tasarlanmış olabilir. Kabul, rastgele eşitlik yerine proje ve mahal basınç ilişkisine dayanır.

Kirli filtreye rağmen fan hızını artırmak kalıcı çözüm müdür

Kirlenmenin nedenini ve filtre durumunu gidermeyebilir. Sistem sınırları, enerji tüketimi ve fan çalışma noktası değerlendirilmeden ayar değişikliği uygun çözüm sayılmaz.

Havalandırma ve Klima Tesisatı kontrolü için süre ve yasal kapsam nasıl belirlenir

EK III Tablo 3, havalandırma ve klima tesisatı için 1 yıl belirtir. EK III 2.3.6 proje ve projeye uygunluk değerlendirmesini düzenler.

Havalandırma ve Klima Tesisatı için hangi teknik standartlar seçilir

EN 12599: Havalandırma ve klima sistemlerinin teslim ölçümleri için yöntem kaynağıdır. Endüstriyel özel proses ortamlarını otomatik kapsamaz; periyodik kontrol süresini tek başına belirlemez. Proje ve cihaz dokümanı: Tasarım debileri, hava yönleri, fan çalışma noktası ve kontrol senaryolarının karşılaştırma kaynağıdır. Türkiye’de uygulanacak TS karşılığı, baskı ve kapsam ayrıca doğrulanır.

İlgili hizmet sayfaları

Bu sayfa Mekanik tesisatlar periyodik kontrolü başlığının alt konularından biridir. Tesisinizdeki diğer mekanik sistemler için:

Mekanik tesisat dışındaki kontrol ve ölçüm hizmetlerimiz:

Hizmet kapsamının planlanması

Havalandırma ve Klima Tesisatı Periyodik Kontrolü için ekipman adedi, model veya proje, tesis konumu, önceki rapor ve duruş bilgisi üzerinden kapsam belirlenebilir. SÖZTEK ile görüşmede hangi bileşenlerin ve hangi deneylerin dahil olduğu netleştirilmelidir. Teknik inceleme yapılmadan uygunluk sonucu taahhüt edilmez.

Havalandırma ve Klima Tesisatı Periyodik Kontrolü kapsamını netleştirmek için ekipman listesi, proje, önceki raporlar ve uygun duruş zamanını paylaşabilirsiniz. Teklif talep formunu doldurarak kapsam ve program teklifi isteyebilirsiniz.

Kaynaklar ve teknik güncelleme

K1 Yönetmelik resmi kurum kopyası ve EK III tabloları

K2 ÇSGB 23 Aralık 2025 değişiklik açıklaması

T1 EN 12599 kapsam açıklaması

Kaynak gözden geçirme tarihi 21 Eylül 2026. K1 Aralık 2025 kurum kopyasıdır ve K2 değişiklik açıklamasıyla birlikte okunmalıdır. Kontrol tarihinde yürürlükteki konsolide düzenleme esas alınır. Katalog bağlantıları standartların kapsamını açıklar; tam standart metni yerine geçmez. Yabancı rehberlerdeki yasal süreler Türkiye için kullanılmaz.