Havalandırma ve Klima Tesisatı Periyodik Kontrolü, dış hava, santral ve filtre, kanal ve damper, menfez ve mahal bölümlerinin birlikte değerlendirilmesini gerektirir. Bu teknik rehber; tesis yöneticisi, bakım sorumlusu ve kontrol hazırlığını yürüten kişiler için kapsamı, kanıtları ve uygulama sırasını açıklar. Muayene ve deneyler yetkin kişilerce, ekipmana özel güvenli test planıyla yapılır; metin üretici kullanım veya müdahale talimatının yerine geçmez.
Kapsam ve çalışma prensibi
Fan çalışması, tasarım hava debisinin sağlandığını tek başına göstermez. Taze hava, dönüş havası ve egzoz yolları projeyle eşleştirilir.
Kontrol süresi ve mevzuat dayanağı
EK III Tablo 3, havalandırma ve klima tesisatı için 1 yıl belirtir. EK III 2.3.6 proje ve projeye uygunluk değerlendirmesini düzenler. [K1, K2]
Yönetmelik madde 7 ve EK III ilgili tablo satırı birlikte ele alınır. 23 Aralık 2025 değişikliği kapsamın tablolardaki ekipman ve ekipman gruplarına göre belirlenmesini vurgular. Günlük işletme gözetimi, bakım ve periyodik kontrol farklı faaliyetlerdir. Arıza veya güvenliği etkileyen değişiklikte takvim beklemek uygun değildir. Kontrol tarihinde geçerli düzenleme ve ekipmana özgü Bakanlık kriteri ayrıca doğrulanır.
Standartların seçimi ve kapsam sınırları
Aşağıdaki teknik kaynaklar birer kapsam eşleştirmesidir. Tasarım standardı, bakım gereği ve yasal periyodik kontrol dönemi aynı şey değildir. Mevzuatta yer alan TS atfı ile güncel uluslararası baskı ayrı kaydedilir. Standart numarası tek başına uygulanabilirlik veya uygunluk kanıtı sayılmaz. [T1 ve devamı]
| Teknik kaynak | Uygulama sınırı |
|---|---|
| EN 12599 | Havalandırma ve klima sistemlerinin teslim ölçümleri için yöntem kaynağıdır. Endüstriyel özel proses ortamlarını otomatik kapsamaz; periyodik kontrol süresini tek başına belirlemez. |
| Proje ve cihaz dokümanı | Tasarım debileri, hava yönleri, fan çalışma noktası ve kontrol senaryolarının karşılaştırma kaynağıdır. |
Standartların tam metinleri üzerinden ekipmana uygun madde, deney koşulu ve kabul sınırı belirlenmelidir. Bu rehberde sayısal limit bulunmaması, testin limitsiz yapılabileceği anlamına gelmez.

Ayrıntılı teknik inceleme
Hava debisi
Menfez ve kanal ölçümleri uygun kesitlerde yapılır. Ölçüm noktası, cihaz ve fan çalışma modu kaydedilir; değerler proje debileriyle karşılaştırılır. İncelemenin yapıldığı bölge açıkça tanımlanır. Erişim veya çalışma koşulu nedeniyle doğrulanamayan noktalar raporda sınırlama olarak gösterilir; görülmeyen bir bölüm uygun kabul edilmez.
Filtre ve drenaj
Filtre kirliliği, basınç kaybı, yoğuşma tavası ve drenaj gözden geçirilir. Temizlik kaydı, hava miktarı doğrulamasının yerine geçmez. İncelemenin yapıldığı bölge açıkça tanımlanır. Erişim veya çalışma koşulu nedeniyle doğrulanamayan noktalar raporda sınırlama olarak gösterilir; görülmeyen bir bölüm uygun kabul edilmez.
Damper ve kontrol
Damper hareketi, fan kumandası ve projede bulunan kilitlemeler incelenir. Yangın senaryosuyla ilişkili fonksiyonlar ilgili sistemle birlikte ele alınır. İncelemenin yapıldığı bölge açıkça tanımlanır. Erişim veya çalışma koşulu nedeniyle doğrulanamayan noktalar raporda sınırlama olarak gösterilir; görülmeyen bir bölüm uygun kabul edilmez.
Kontrol hazırlığı ve güvenli uygulama
Ekipman kimliği, kullanım kılavuzu, önceki raporlar, bakım kayıtları ve yapılan değişiklikler hazırlanır. Proje gerektiren tesislerde güncel proje sahadaki düzenle karşılaştırılır. Kapsam, teknik çizim veya envanter üzerinde tanımlanır; yardımcı sistemlerin dahil olup olmadığı önceden kararlaştırılır.
Duruş, erişim ve enerji izolasyonu kontrol ekibiyle koordine edilir. Basınç, sıcaklık, elektrik ve hareket kaynakları ayrı dikkate alınır. Emniyet devrelerini etkisizleştirerek veya koruyucuları açık bırakarak normal çalışma deneyi yapılmaz. Bu metin sökme, basınçlandırma veya arıza giderme talimatı değildir.

Ölçüm ve fonksiyon doğrulaması
Ölçümün amacı önce tanımlanır: görünür hasar incelemesi, performans ölçümü ve güvenlik fonksiyonu testi farklı kanıtlar üretir. Test öncesinde beklenen davranış, test koşulu ve güvenli durdurma yöntemi belirlenir. Uygun ölçüm aracı seçilir; cihaz kimliği ve kalibrasyon bilgisi kayıtla ilişkilendirilir.
Bir düğmenin, motorun veya göstergenin çalışması tüm güvenlik zincirini doğrulamaz. Sonuç ilgili bileşen ve çalışma modu için yorumlanır. Aynı sistemde farklı çalışma modları varsa hangi modun değerlendirildiği açıkça yazılır. Yapılmayan deney yapılmış gibi olumlu işaretlenmez.
Bulguların raporlanması
Bulgu; ekipman kimliği, konum, yöntem, gözlem veya ölçüm ve kabul kaynağıyla birlikte kaydedilir. Fotoğraf açıklaması bulgunun yerini göstermelidir. Bakımın tamamlanması ile düzeltmenin doğrulanması ayrı aşamalardır. Güvenlik fonksiyonu üzerinde işlem yapılmışsa ilgili işlevin yeniden değerlendirilmesi gerekir.
İşletme takip şablonu
Bu tablo hazırlık ve takip içindir; resmi kontrol raporu değildir.
| Kayıt alanı | Doldurulacak bilgi |
|---|---|
| Ekipman ve konum | Seri numarası ve saha tanımı |
| Kontrol sınırı | Dahil olan cihaz ve alt sistemler |
| Teknik dayanak | Proje ve standart sürümü |
| Bulgu ve kanıt | Ölçüm, fotoğraf ve rapor referansı |
| Düzeltme | Yapılan işlem ve doğrulama kaydı |
| Takvim | Süre gerekçesi ve sonraki tarih |
Adım adım teknik kontrol planı
Aşağıdaki adımlar teknik planlama içindir. Ön incelemede çatlak, kontrolsüz kaçak, etkisiz koruma veya güvenli erişim eksikliği saptanırsa dinamik teste geçilmez. Testin iptal nedeni kayıt altına alınır. Basınçlandırma, koruma ayarı ve güvenlik devresine müdahale için yalnızca ekipmana özel yetkili prosedür kullanılmalıdır.
Kimlik ve tasarım koşullarını eşleştirme
Dış hava bölümünden başlayarak Santral ve filtre, Kanal ve damper, Menfez ve mahal bağlantılarını proje veya makine şemasında izleyin. Etiket ve teknik dosya aynı varlığa ait olmalıdır. Yenilenen bileşenler, değişen çalışma modları ve önceki kontrolün kapsam dışı bıraktığı alanlar plana işlenir.
Güvenli test hazırlığı
Gaz, basınç, sıcaklık ve elektrik kaynaklarını ayrı tanımlayın. Test noktasına erişim, tahliye güzergâhı ve başka kullanıcıların etkilenmesi değerlendirilir. Hatları gevşeterek basınç kontrolü veya açık alevle kaçak araması yapılmaz.
Debi dağılımı incelemesi
Menfez kimliklerini proje ile eşleştirin; uygun başlık veya kesit taramasıyla debi ölçümünü planlayın. Ölçüm sırasında fan modu ve damper konumlarını sabitleyip kaydedin.
Kaydedilecek kanıt: Nokta numarası, m³/h, fan modu ve proje debisi. Bir mahalde yeterli toplam debi bulunması diğer mahallerdeki eksikliği kapatmaz.
Filtre basınç farkı incelemesi
Filtre öncesi ve sonrası farkı aynı çalışma koşulunda değerlendirin. Sensör hortumlarının bağlantısını ve filtre çevresindeki kaçak hava yolunu inceleyin.
Kaydedilecek kanıt: Pa, filtre sınıfı ve değişim kaydı. Düşük fark, temiz filtre kadar yırtık filtre veya baypas olasılığını da düşündürür.
Kumanda ve drenaj incelemesi
Fan komutu ile gerçek çalışmayı karşılaştırın; damper geri bildirimi ve yoğuşma tavası tahliyesini inceleyin. Yangınla ilişkili işlevi ayrı senaryoda ele alın.
Kaydedilecek kanıt: Komut, gerçek konum ve su birikimi gözlemi. Sadece otomasyon ekranındaki çalışıyor işareti saha doğrulaması sayılmaz.
Kontrol sonrası normal duruma dönüş
Test için değiştirilen işletme durumlarını kayıt üzerinden geri doğrulayın. Vana, otomatik kumanda ve alarm durumları saha sorumlusuyla karşılaştırılır. Bulguların giderildiğine dair bakım kaydı, gerekirse yeniden fonksiyon doğrulamasıyla tamamlanır. Test yapılmayan bölüm için olumlu sonuç yazılmaz.
Ölçüm noktaları ve kabul kararının kurulması

| Kontrol konusu | Kaydedilecek kanıt | Kararda dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Debi dağılımı | Nokta numarası, m³/h, fan modu ve proje debisi | Bir mahalde yeterli toplam debi bulunması diğer mahallerdeki eksikliği kapatmaz. |
| Filtre basınç farkı | Pa, filtre sınıfı ve değişim kaydı | Düşük fark, temiz filtre kadar yırtık filtre veya baypas olasılığını da düşündürür. |
| Kumanda ve drenaj | Komut, gerçek konum ve su birikimi gözlemi | Sadece otomasyon ekranındaki çalışıyor işareti saha doğrulaması sayılmaz. |
Ölçüm cihazının kimliği, aralığı ve uygun kalibrasyon bilgisi sonuçla ilişkilendirilir. Eşik değere yakın bir ölçümde çözünürlük, belirsizlik ve tekrar edilebilirlik dikkate alınır. Kabul kaynağı gösterilmeden yalnızca normal veya çalışıyor ifadesiyle karar verilmez. Eksik proje ya da bilinmeyen tasarım koşulu sonucu etkiliyorsa sınırlama açıkça yazılır.
Uygunsuzlukların ele alınması
Bulguyu bileşen, konum, gözlem ve teknik dayanak olarak kaydedin. Örneğin debi dağılımı için görülen sorun, hangi kanıtın eksik veya hangi işlevin başarısız olduğunu açıklamalıdır. Sadece bakımı yapılmalı ifadesi düzeltmenin ne olacağını göstermez. Kritik güvenlik şüphesinde güvenli duruma geçiş ve kullanımın sınırlandırılması saha prosedürüne göre yönetilir. Hafif ve ağır kusur ifadeleri, Bakanlığın ilgili ekipman için bu sınıfları tanımladığı kriterler varsa o çerçevede kullanılır; bu rehber yeni bir resmî kusur sınıfı üretmez. [K2 EK III 1.9.1]
Teknik şartnameye eklenebilecek kapsam maddeleri
Aşağıdaki metinler hizmet kapsamını tanımlamak için uyarlanabilir; mevzuatın birebir alıntısı değildir.
- Kontrol sınırı; Dış hava, Santral ve filtre, Kanal ve damper, Menfez ve mahal bileşenlerini ve varsa bunların emniyet arayüzlerini açıkça tanımlamalıdır. Dahil edilmeyen sistemler teklif ve raporda belirtilmelidir.
- Yöntem; debi dağılımı, filtre basınç farkı, kumanda ve drenaj başlıkları için uygulanacak inceleme, ölçüm ve fonksiyon doğrulamalarını içermelidir. Kabul kaynağı ve çalışma koşulu her ölçüm kaydıyla ilişkilendirilmelidir.
- Rapor; ekipman kimliği, kontrol sınırı, teknik dayanak, kullanılan cihazlar, bulgular, deney sınırlamaları ve sonuç içermelidir. Bakım sonrası doğrulama gerektiren işlevler açıkça belirtilmelidir.
- Kontrol takvimi; ilgili ekipman sınıfı ve yasal dönemle gerekçelendirilmelidir. Teknik öneriyle seçilmiş bir yıllık plan, mevzuatta bütün sistem için verilmiş kesin süre gibi gösterilmemelidir.
Doldurulabilir teknik kayıt örneği
Bu boş şablon kontrol hazırlığı ve bulgu takibi içindir; imzalı resmî muayene raporunun yerine geçmez.
| Alan | Kayıt |
|---|---|
| Ekipman veya sistem kimliği | ........................................................ |
| Kontrol edilen bölüm | ........................................................ |
| Çalışma koşulu ve mod | ........................................................ |
| Ölçüm ve birim | ........................................................ |
| Kabul kaynağı ve kriter | ........................................................ |
| Bulgu ve fotoğraf numarası | ........................................................ |
| Düzeltme ve yeniden doğrulama | ........................................................ |
Sık sorulan teknik sorular
Debi ile hava hızı aynı şey midir
Hayır. Hız m/s, hacimsel debi m³/s veya m³/h ile ifade edilir. Debi için etkili kesit ve hız dağılımı da bilinmelidir; tek nokta hızını tüm kesite yaymak hatalı olabilir.
Her menfezde aynı debi aranır mı
Hayır. Mahal kullanımı, kişi yükü ve proje ihtiyacı değişir. Ölçülen menfez debileri kendi tasarım değerleriyle karşılaştırılır; eşit debi hedefi projeye aykırı olabilir.
Filtre değişimi sonrası tekrar ölçüm gerekli olabilir mi
Evet. Filtre direnci değiştiğinde çalışma noktası ve hava dağılımı değişebilir. Bakım sonrasında proje debilerinin ve kontrol ayarlarının korunup korunmadığı değerlendirilir.
CO2 ölçümü tesisat kontrolünün tamamı mıdır
Hayır. CO2 bazı kullanım koşullarında havalandırma hakkında bilgi verir; bütün kirleticileri, debi dağılımını, kanal durumunu veya yangın kilitlemelerini göstermez.
Kanal kaçağı yalnızca sesinden anlaşılır mı
Hayır. Görsel bulgular ve performans kaybı şüphe oluşturabilir. Sızdırmazlık değerlendirmesi gerekiyorsa kanal sınıfına uygun yöntem ve erişilebilir test sınırı belirlenmelidir.
VAV sisteminde hangi çalışma modu kaydedilir
Değişken hava debili sistemlerde minimum, tasarım ve ihtiyaç duyulan senaryo noktaları ayrılır. Anlık düşük debi, sistem o anda düşük talep modundaysa tek başına arıza değildir.
Yangın damperi normal hava damperi gibi test edilir mi
Hayır. Yangın damperinin ilgili yangın senaryosuna göre kapanması, konum bildirimi ve sisteme etkisi değerlendirilir. Sıradan debi ayarı aynı güvenlik işlevini doğrulamaz.
Koku olmaması hava kalitesinin yeterli olduğunu kanıtlar mı
Hayır. Bazı kirleticiler kokusuzdur ve koku algısı kişiye göre değişir. Tesisat performansı ile iş hijyeni ölçümleri ayrı kapsamlar halinde değerlendirilir.
Yoğuşma tavasında su birikmesi neden önemlidir
Drenaj tıkanıklığı, eğim veya sifon problemi gösterebilir. Sürekli birikim hijyen ve taşma açısından değerlendirilir; yalnızca tavayı boşaltmak kök nedeni gidermeyebilir.
Debi ölçümünde kapılar açık mı kapalı mı olmalıdır
Projedeki işletme senaryosu esas alınır. Kapı ve pencere konumları basınç ilişkisini etkileyebileceğinden ölçüm kaydında belirtilir; tüm binalar için tek konum kuralı verilmez.
Fan frekansı değiştirilince eski debi raporu kullanılabilir mi
Aynı çalışma koşulunu temsil etmeyebilir. Yeni frekans ve damper ayarlarında gerekli noktalar tekrar değerlendirilir; önceki ölçüm yalnızca kendi koşulları için geçerlidir.
Üfleme ile egzoz debilerinin eşit olması şart mıdır
Basınçlandırma veya kirli mahalden hava çekme amacıyla fark tasarlanmış olabilir. Kabul, rastgele eşitlik yerine proje ve mahal basınç ilişkisine dayanır.
Kirli filtreye rağmen fan hızını artırmak kalıcı çözüm müdür
Kirlenmenin nedenini ve filtre durumunu gidermeyebilir. Sistem sınırları, enerji tüketimi ve fan çalışma noktası değerlendirilmeden ayar değişikliği uygun çözüm sayılmaz.
Havalandırma ve Klima Tesisatı kontrolü için süre ve yasal kapsam nasıl belirlenir
EK III Tablo 3, havalandırma ve klima tesisatı için 1 yıl belirtir. EK III 2.3.6 proje ve projeye uygunluk değerlendirmesini düzenler.
Havalandırma ve Klima Tesisatı için hangi teknik standartlar seçilir
EN 12599: Havalandırma ve klima sistemlerinin teslim ölçümleri için yöntem kaynağıdır. Endüstriyel özel proses ortamlarını otomatik kapsamaz; periyodik kontrol süresini tek başına belirlemez. Proje ve cihaz dokümanı: Tasarım debileri, hava yönleri, fan çalışma noktası ve kontrol senaryolarının karşılaştırma kaynağıdır. Türkiye’de uygulanacak TS karşılığı, baskı ve kapsam ayrıca doğrulanır.
İlgili hizmet sayfaları
Bu sayfa Mekanik tesisatlar periyodik kontrolü başlığının alt konularından biridir. Tesisinizdeki diğer mekanik sistemler için:
- Yangın Söndürme Tesisatı Periyodik Kontrolü
- Yangın Pompası ve Pompa Grubu Periyodik Kontrolü
- Sprinkler Tesisatı Periyodik Kontrolü
- Yangın Dolabı ve Hidrant Tesisatı Periyodik Kontrolü
- Basınçlı Hava Tesisatı Periyodik Kontrolü
- Isıtma Tesisatı Periyodik Kontrolü
- Soğutma Tesisatı Periyodik Kontrolü
- Endüstriyel Gaz Tesisatı Kontrolü
- Doğal Gaz ve CNG Besleme Tesisatı Güvenlik Kontrolü
- Toz Toplama ve Lokal Emiş Tesisatı Kontrolü
- Duman Tahliye ve Basınçlandırma Tesisatı Kontrolü
Mekanik tesisat dışındaki kontrol ve ölçüm hizmetlerimiz:
- Kaldırma ve iletme ekipmanları periyodik kontrolü
- Basınçlı kap ve ekipmanlar periyodik kontrolü
- Elektrik tesisatı ve topraklama periyodik kontrolü
- Tahribatsız muayene (NDT)
- İş hijyeni ve ortam ölçümleri
- Hizmet verilen iller
Hizmet kapsamının planlanması
Havalandırma ve Klima Tesisatı Periyodik Kontrolü için ekipman adedi, model veya proje, tesis konumu, önceki rapor ve duruş bilgisi üzerinden kapsam belirlenebilir. SÖZTEK ile görüşmede hangi bileşenlerin ve hangi deneylerin dahil olduğu netleştirilmelidir. Teknik inceleme yapılmadan uygunluk sonucu taahhüt edilmez.
Havalandırma ve Klima Tesisatı Periyodik Kontrolü kapsamını netleştirmek için ekipman listesi, proje, önceki raporlar ve uygun duruş zamanını paylaşabilirsiniz. Teklif talep formunu doldurarak kapsam ve program teklifi isteyebilirsiniz.
Kaynaklar ve teknik güncelleme
K1 Yönetmelik resmi kurum kopyası ve EK III tabloları
K2 ÇSGB 23 Aralık 2025 değişiklik açıklaması
Kaynak gözden geçirme tarihi 21 Eylül 2026. K1 Aralık 2025 kurum kopyasıdır ve K2 değişiklik açıklamasıyla birlikte okunmalıdır. Kontrol tarihinde yürürlükteki konsolide düzenleme esas alınır. Katalog bağlantıları standartların kapsamını açıklar; tam standart metni yerine geçmez. Yabancı rehberlerdeki yasal süreler Türkiye için kullanılmaz.
