Yalova Tersane Periyodik Kontrol
Gemi inşa ve bakım alanlarında ekipman bazlı kontrol programı
| Kısaca: Yalova tersane periyodik kontrolü, Altınova’daki gemi inşa ve bakım alanlarında bulunan portal, köprülü ve mobil vinçlerin, kule vinçlerin, caraskalların, forklift ve istif makinelerinin ekipman bazında ve en geç 12 ayda bir kontrol edilmesidir. Tersanenin tamamı için tek bir genel rapor düzenlenmez. Her ekipman kendi kimliği, yöntemi ve raporuyla izlenir. SÖZTEK, kaldırma ve iletme makinelerinde TÜRKAK AB-0830-M akreditasyonuyla tersanelerde hizmet verir. |
Yalova tersane periyodik kontrolü gemi inşa veya bakım alanındaki farklı iş ekipmanlarının kendi teknik ve mevzuat kapsamlarına göre planlanmasıdır. Tersanenin tamamına tek genel uygunluk raporu verilmesi şeklinde düşünülmemelidir. Vinç, basınçlı kap ve tesisatların kimlikleri, yöntemleri ve sonuçları ayrı izlenir.
Tersanede periyodik kontrolün yasal dayanağı ve süresi
Kaldırma ve iletme ekipmanlarının periyodik kontrolü, 25 Nisan 2013 tarihli ve 28628 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’ne dayanır. Yönetmeliğin Ek-III tablosunda kaldırma ve iletme ekipmanları için kontrol periyodu yılda birdir; yani iki kontrol arasındaki süre 12 ayı geçmemelidir. Üretici talimatı veya kullanım yoğunluğu daha sık kontrol gerektiriyorsa daha kısa aralık uygulanır.
Periyodik takvimden bağımsız olarak montaj ve kurulumdan sonra, esaslı değişiklik ya da onarımdan sonra, kaza veya doğal olaylardan sonra ve uzun süre kullanılmayan ekipman yeniden devreye alınmadan önce kontrol yapılması gerekir. 2024 değişikliğiyle işveren ile kontrolü yapacak kuruluş arasında kontrol tarihinden en az bir gün önce İSG-KATİP üzerinden karşılıklı onaylanmış sözleşme zorunlu hâle gelmiştir; sözleşmesiz düzenlenen rapor geçersiz sayılır.
Tersanede blok taşıma, donatım ve bakım işleri ekipmanların sık yer değiştirmesine ve yoğun kullanılmasına yol açar. Taşeronun sahaya getirdiği vinç veya forkliftin de geçerli periyodik kontrol raporu olmalıdır. Saha kabulünde rapor ile fiziksel kimlik karşılaştırılır.
Altınova sahasında kapsam bölümlenir
Altınova kıyısındaki gemi inşa ve bakım faaliyetlerinde kapalı atölye, açık montaj alanı ve gemi üzerindeki çalışma noktaları farklı ilişkiler oluşturur. Ekipmanın tersanede bulunması uygulanacak muayene türünü belirlemez. Kullanım amacı, ürün tipi ve yasal kapsam başlangıçta tanımlanır.
Envanter işletme bölümü, ekipman kodu, marka model, seri numarası, yer ve sorumlu bilgilerini bağlamalıdır. Taşeronun getirdiği vinç veya platform sabit ekipman listesinde görünmeden sahaya girebilir. Saha kabulünde belge kontrolüyle fiziksel kimliğin karşılaştırılması bu nedenle önemlidir.
Kaldırma ekipmanı ile tesisat ayrılır
Blok veya donatım taşımada portal, köprülü ve mobil vinç kendi kapsamıyla ele alınır. Sapan, mapa ve traverslerin hangi ekipmanla kullanıldığı izlenir. Birden fazla vinçle taşınan yükün operasyon planı vinçlerin tek tek kontrol edilmesinden farklıdır.
Kompresör tankı ve diğer basınçlı ekipmanların yöntemleri kaldırma sistemleriyle aynı değildir. Elektrik, topraklama ve ilgili tesisatlarda proje ve ölçüm kapsamı ayrıca belirlenir. Kaynak makinesinin teknik güvenlik incelemesi ile gemi gövde kaynağının kalite muayenesi de ayrı değerlendirmelerdir.
Klas işlemleri iş ekipmanı raporuyla karıştırılmaz
Klas kuruluşunun gemi yapısı veya belirli donanım için yürüttüğü sörvey tersanedeki tüm ekipman raporlarının yerine geçmez. İş ekipmanı raporu da geminin klas veya seyir uygunluğunu onaylamaz. Doküman, yetki ve kabul çerçeveleri açıkça ayrılmalıdır.
Gemi üzerindeki geçici çalışma ekipmanı ile gemiye ait kalıcı kaldırma donanımı aynı kayıt altında belirsiz bırakılmamalıdır. Sahibinin, kullanım yerinin ve inceleme türünün belirtilmesi gerekir. Böylece raporun hangi ekipmanı ve hangi yükümlülüğü karşıladığı anlaşılır.
Duruş ve erişim bölüm bazında planlanır
Üretim bölümleri, bakım ekibi ve taşeronlar programı ortak ekipman listesiyle hazırlayabilir. Enerji izolasyonu ve güvenli erişim gerektiren işler bölümle eşleştirilir. Vinç test edilirken yakındaki sıcak çalışma veya araç trafiği alanı etkiliyorsa koordinasyon gerekir.
Kısıtlı zaman nedeniyle yapılamayan işlem yapılmış gibi rapora yazılmaz. Erişim, test yükü veya belge eksikliği sonuçta görünmelidir. Muayene tamamlanma kaydı ile düzeltme tamamlanma kaydı ayrı tutulursa açık bulguların üretim içinde unutulması önlenebilir.
Tersane kontrol dosyası nasıl yönetilir
Yalova talebinde bölüm bazlı envanter, taşeron ekipmanları, önceki raporlar ve onarım listesi paylaşılabilir. Yer değiştirme veya yeni kullanım düzeni ayrıca bildirilir. SÖZTEK’e yalnız toplam cihaz sayısı verilmesi farklı disiplin ve yöntem gerektiren kapsamı açıklamaya yetmez.
Takip dosyasında kimlik, rapor numarası, sonraki kontrol tarihi, bulgu ve doğrulama kanıtı ilişkilendirilir. Bütün makinelere aynı hukuki zorunluluk atamak doğru değildir; zorunlu kontrol ile talebe dayalı teknik inceleme ayrılır. Sonuç tersanenin genel sertifikası değil ekipmanların tanımlı kayıtlarıdır.
Bulgu takip dosyasında iki farklı tamamlanma kaydı
Bölüm bazlı takipte ilk kayıt muayenenin tamamlandığını, ikinci kayıt düzeltmenin doğrulanmasını gösterir. Örneğin bir vinç bağlantısındaki hasar için rapor numarası ve bulgu yeri bakım iş emriyle eşleştirilebilir. Müdahalenin kanıtı ve gerekiyorsa yeniden inceleme sonucu ayrı tutulur. Sadece iş emrinin kapatılması muayene bulgusunun teknik olarak doğrulandığını göstermeyebilir.
Bu yöntem özellikle ekipman sahibi, bakım yüklenicisi ve kullanıcının farklı olduğu tersane işlerinde önemlidir. Sorumlu ve teslim bilgisi olmadan dağıtılan rapor üretim dosyasında kaybolabilir. Sahaya yeni gelen ekipman için önce kimlik ve rapor kontrolü, ardından kullanım koşullarının uygunluğu değerlendirilir. Bu koordinasyon, gemi klas kayıtlarından ve operatör günlük kontrollerinden ayrı fakat onlarla ilişkili bir iş ekipmanı takip düzenidir.
Yalova Tersane Periyodik Kontrol süreci adım adım
- Ön bilgi ve envanter: Ekipman listesi; marka, model, seri numarası, kapasite, kurulu yer ve son kontrol raporuyla birlikte gönderilir.
- Teklif ve kapsam: Kontrol edilecek ekipmanlar, yük deneyi ihtiyacı ve saha koşulları netleştirilerek teklif hazırlanır.
- İSG-KATİP sözleşmesi: Sözleşme, kontrol tarihinden en az bir gün önce İSG-KATİP üzerinden karşılıklı onaylanır.
- Saha muayenesi: Görsel ve fonksiyonel inceleme, emniyet donanımı kontrolü ve uygun hâllerde yük deneyi güvenli test planıyla yapılır.
- Rapor: Bakanlığın periyodik kontrol rapor formatına uygun, bulguların konumunu ve yapılamayan işlemleri gösteren rapor düzenlenir.
- Bulgu takibi: Uygunsuzlukların düzeltilmesi ve gerekiyorsa yeniden doğrulama, ekipman kimliği ve rapor numarasıyla izlenir.
Kontrol öncesi hazırlık listesi
Aşağıdaki bilgi ve koşullar kontrol gününden önce hazırlanırsa saha süresi kısalır ve rapor kapsamı netleşir:
- Bölüm bazlı ekipman envanteri (atölye, açık montaj, havuz/kızak, rıhtım)
- Her ekipmanın marka, model, seri numarası, kapasite ve yeri
- Taşeron ekipmanlarının sahibi ve mevcut raporları
- Önceki raporlar ve açık bulgu listesi
- Travers, sapan ve mapaların hangi vinçle kullanıldığı
- Bölüm bazlı duruş ve erişim planı, sıcak iş alanlarıyla koordinasyon
- Ağırlığı bilinen deney yükleri


Teknik kapsam ve raporda izlenebilirlik
| İnceleme grubu | Teknik odak | Kayıt |
| Kaldırma grubu | Vinç, caraskal ve aksesuarlar | Bağımsız kimlik ve rapor |
| İletme ve istif | Forklift, istif makinesi ve transpalet | Ekipman bazlı rapor |
| Basınçlı ekipman ve tesisat | Tank, kompresör, elektrik ve mekanik tesisat | Disipline göre ayrı yöntem ve kuruluş |
| Taşeron ekipmanı | Sahaya giriş ve konum değişimi | Sahip, kimlik ve belge takibi |
Mevzuat ve uygulanan standartlar
Vinçler için ISO 9927 serisi, halatlar için ISO 4309 temel kaynaklardır. Basınçlı kap, elektrik ve mekanik tesisatlara vinç standardı uygulanmaz. Her grubun standart ve yöntem listesi ekipman bazında oluşturulur. Basınçlı ekipman ile elektrik ve mekanik tesisat kontrolleri SÖZTEK’in TÜRKAK akreditasyon kapsamında değildir. Bu gruplar, tersanenin kontrol programında ayrı disiplin olarak planlanmalıdır.
| Standart | Uygulama alanı |
| TS EN 15011 | Tersane portal ve köprülü vinçleri |
| TS EN 13000 | Tersanede kullanılan mobil vinçler |
| TS EN 14439 | Tersane sahasındaki kule vinçler |
| TS ISO 3691-1 | Forklift ve istif makineleri |
| TS ISO 9927-1 / TS ISO 4309 | Vinç incelemesinin genel çerçevesi ve tel halat muayenesi |
TÜRKAK akreditasyonu ve Yalova hizmet bölgesi
SÖZTEK, TÜRKAK tarafından AB-0830-M numaralı sertifikayla TS EN ISO/IEC 17020:2012 standardına göre akredite edilmiş A tipi muayene kuruluşudur. Akreditasyon kapsamı, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamındaki kaldırma ve iletme makinelerinin periyodik kontrolüdür: köprülü ve gezer köprülü vinç, monoray vinç, portal vinç, mobil vinç, kule vinç, caraskal, kriko, halatlı ve zincirli çektirme, transpalet, istif makinesi ve forklift. 23 Aralık 2025 tarihli yönetmelik değişikliğiyle TS EN ISO/IEC 17020 kapsamında TÜRKAK’tan akredite kuruluşlar, Bakanlık yeni düzenlemeyi yayımlayana kadar akreditasyon kapsamlarında ekipman muayene kuruluşu olarak kabul edilir.
SÖZTEK’in merkezi Ankara’dadır ve Türkiye genelinde hizmet verir. Yalova, saha faaliyetinin yoğun olduğu iller arasındadır. Yalova Merkez, Çiftlikköy, Altınova, Çınarcık, Termal ve Armutlu ilçelerindeki tesis, şantiye, liman ve tersanelerde kontrol planlanır. Bursa, Kocaeli ve Sakarya’daki sahalarla aynı program içinde birleştirilebilir.
Sık sorulan teknik sorular
Tersanede hangi ekipmanlar periyodik kontrole tabidir?
Yönetmelik Ek-III’te yer alan kaldırma ve iletme ekipmanları (vinçler, caraskallar, forklift ve istif makineleri), basınçlı ekipmanlar ve elektrik tesisatı gibi gruplar ayrı ayrı periyodik kontrole tabidir. Her grubun yöntemi ve periyodu farklıdır.
SÖZTEK’in TÜRKAK akreditasyonu tersanedeki hangi ekipmanları kapsar?
AB-0830-M kapsamı kaldırma ve iletme makineleridir: köprülü, portal, monoray, mobil ve kule vinçler, caraskal, kriko, çektirme, transpalet, istif makinesi ve forklift. Basınçlı kap ve tesisat kontrolleri bu kapsamda değildir.
Tersanede vinç kontrolleri üretimi durdurmadan planlanabilir mi?
Evet. Kontrol, bölüm bazlı envanter ve duruş planıyla vinç vinç programlanır. Yalnızca kontrol edilen ekipmanın test alanı ayrılır.
Tersane için tek periyodik kontrol raporu yeterli midir?
Farklı grupların kimliği, yöntemleri ve sonuçları ayrı izlenmelidir. Genel bir kapak yazısı teknik kayıtların yerini tutmaz.
Gemi klas raporu tersane vinç raporunun yerine geçer mi?
Otomatik olarak geçmez. Ekipmanın hangi kapsamla incelendiği ve ilgili yükümlülüğü karşılayıp karşılamadığı doğrulanmalıdır.
Taşeron platformu tersane envanterinde izlenmeli mi?
Sahadaki sorumlulukları yönetmek için kimliği, sahibi ve rapor durumu izlenir. Geçici bulunması belge ve saha kabul kontrolünü gereksiz kılmaz.
Kaynak kalite muayenesi bütün tersane ekipmanını kapsar mı?
Hayır. Kaynak kalite incelemesi, kaynak makinesi güvenliği ve kaldırma ekipmanı kontrolü ayrı kapsamlardır.
Portal vinç ile travers birlikte nasıl takip edilir?
Ana vinç ve travers ayrı kimliklerle ilişkilendirilir. Hangi aksesuarın hangi işlemlere dahil olduğu raporda belirtilir.
Basınçlı kap kontrolü vinçle aynı yöntem midir?
Hayır. Basınçlı ekipmanın tasarımı, akışkanı ve kriterleri farklı yöntem ve hazırlık gerektirir.
Kontrol tamamlandı kaydı bulguların kapandığını gösterir mi?
Hayır. Muayene tamamlanması ile uygunsuzluğun düzeltilip doğrulanması ayrı aşamalardır. Kapanış kanıtı ekipman ve bulguyla bağlanır.
