Sizi
Arayalım

Soğutma Tesisatı Periyodik Kontrolü

Akışkan ve sistem sınırı, kaçak ve havalandırma ile kontrol ve koruma başlıklarında inceleme, ölçüm ve fonksiyon doğrulaması. Kontrol süresi ve mevzuat dayanağı, kaydedilecek kanıt, deney sınırlamaları ve kabul kararının nasıl kurulduğu — SÖZTEK'in hazırladığı teknik rehber.

Soğutma Tesisatı Periyodik Kontrolü

Soğutma Tesisatı Periyodik Kontrolü, kompresör ve kondenser, genleşme elemanı, evaporatör, soğutulan proses bölümlerinin birlikte değerlendirilmesini gerektirir. Bu teknik rehber; tesis yöneticisi, bakım sorumlusu ve kontrol hazırlığını yürüten kişiler için kapsamı, kanıtları ve uygulama sırasını açıklar. Muayene ve deneyler yetkin kişilerce, ekipmana özel güvenli test planıyla yapılır; metin üretici kullanım veya müdahale talimatının yerine geçmez.

Kapsam ve çalışma prensibi

Soğutma devresinin soğutucu akışkan tarafı ile su veya glikol tarafı ayrılır. Akışkanın yanıcılık ve toksisite özellikleri güvenli çalışma planını etkiler.

Kontrol süresi ve mevzuat dayanağı

Bu üst başlık tek bir ekipman sınıfı değildir. EK III Tablo 1 kapsamındaki basınçlı kaplar ve Tablo 3 kapsamındaki tesisatlar ayrı belirlenir. Bütün boru, pompa ve yardımcı elemanlara yalnızca bu sayfanın adından hareketle ortak yıllık yasal süre atanmaz. Kapsam dışındaki teknik güvenlik kontrolleri üretici, proje ve risk koşullarına göre planlanır. [K1, K2]

Yönetmelik madde 7 ve EK III ilgili tablo satırı birlikte ele alınır. 23 Aralık 2025 değişikliği kapsamın tablolardaki ekipman ve ekipman gruplarına göre belirlenmesini vurgular. Günlük işletme gözetimi, bakım ve periyodik kontrol farklı faaliyetlerdir. Arıza veya güvenliği etkileyen değişiklikte takvim beklemek uygun değildir. Kontrol tarihinde geçerli düzenleme ve ekipmana özgü Bakanlık kriteri ayrıca doğrulanır.

Standartların seçimi ve kapsam sınırları

Aşağıdaki teknik kaynaklar birer kapsam eşleştirmesidir. Tasarım standardı, bakım gereği ve yasal periyodik kontrol dönemi aynı şey değildir. Mevzuatta yer alan TS atfı ile güncel uluslararası baskı ayrı kaydedilir. Standart numarası tek başına uygulanabilirlik veya uygunluk kanıtı sayılmaz. [T1 ve devamı]

Teknik kaynakUygulama sınırı
EN 378 ailesiSoğutma sistemleri ve ısı pompalarının güvenlik ve çevre gerekleri için sistem türüne göre kullanılır. Bölüm 4 işletme, bakım, onarım ve geri kazanıma yöneliktir.
Soğutucu ve kap belgeleriAkışkanın güvenlik sınıfı, sistem dolumu ve basınçlı bileşen kimlikleri birlikte ele alınır; ürünün soğutması tüm korumaları doğrulamaz.

Standartların tam metinleri üzerinden ekipmana uygun madde, deney koşulu ve kabul sınırı belirlenmelidir. Bu rehberde sayısal limit bulunmaması, testin limitsiz yapılabileceği anlamına gelmez.

Soğutma Tesisatı Periyodik Kontrolü bileşenleri ve kontrol sınırları
Bileşenler ve kontrol sınırları

Ayrıntılı teknik inceleme

Akışkan devresi

Boru bağlantıları, kaçak belirtileri ve mekanik hasar incelenir. Akışkan kimliği doğrulanmadan kaçak müdahalesi planlanmaz. İncelemenin yapıldığı bölge açıkça tanımlanır. Erişim veya çalışma koşulu nedeniyle doğrulanamayan noktalar raporda sınırlama olarak gösterilir; görülmeyen bir bölüm uygun kabul edilmez.

Basınçlı bileşen

Alıcı tank, eşanjör ve ilgili kaplar kendi tasarım sınıflarıyla kaydedilir. Her bileşene aynı test basıncı uygulanmaz. İncelemenin yapıldığı bölge açıkça tanımlanır. Erişim veya çalışma koşulu nedeniyle doğrulanamayan noktalar raporda sınırlama olarak gösterilir; görülmeyen bir bölüm uygun kabul edilmez.

Havalandırma ve alarm

Makine dairesi havalandırması ve varsa gaz algılama işlevi değerlendirilir. Konfor soğutması ile acil tahliye fonksiyonu farklıdır. İncelemenin yapıldığı bölge açıkça tanımlanır. Erişim veya çalışma koşulu nedeniyle doğrulanamayan noktalar raporda sınırlama olarak gösterilir; görülmeyen bir bölüm uygun kabul edilmez.

Kontrol hazırlığı ve güvenli uygulama

Ekipman kimliği, kullanım kılavuzu, önceki raporlar, bakım kayıtları ve yapılan değişiklikler hazırlanır. Proje gerektiren tesislerde güncel proje sahadaki düzenle karşılaştırılır. Kapsam, teknik çizim veya envanter üzerinde tanımlanır; yardımcı sistemlerin dahil olup olmadığı önceden kararlaştırılır.

Duruş, erişim ve enerji izolasyonu kontrol ekibiyle koordine edilir. Basınç, sıcaklık, elektrik ve hareket kaynakları ayrı dikkate alınır. Emniyet devrelerini etkisizleştirerek veya koruyucuları açık bırakarak normal çalışma deneyi yapılmaz. Bu metin sökme, basınçlandırma veya arıza giderme talimatı değildir.

Soğutma Tesisatı Periyodik Kontrolü güvenli uygulama aşamaları
Güvenli kontrol uygulama sırası

Ölçüm ve fonksiyon doğrulaması

Ölçümün amacı önce tanımlanır: görünür hasar incelemesi, performans ölçümü ve güvenlik fonksiyonu testi farklı kanıtlar üretir. Test öncesinde beklenen davranış, test koşulu ve güvenli durdurma yöntemi belirlenir. Uygun ölçüm aracı seçilir; cihaz kimliği ve kalibrasyon bilgisi kayıtla ilişkilendirilir.

Bir düğmenin, motorun veya göstergenin çalışması tüm güvenlik zincirini doğrulamaz. Sonuç ilgili bileşen ve çalışma modu için yorumlanır. Aynı sistemde farklı çalışma modları varsa hangi modun değerlendirildiği açıkça yazılır. Yapılmayan deney yapılmış gibi olumlu işaretlenmez.

Bulguların raporlanması

Bulgu; ekipman kimliği, konum, yöntem, gözlem veya ölçüm ve kabul kaynağıyla birlikte kaydedilir. Fotoğraf açıklaması bulgunun yerini göstermelidir. Bakımın tamamlanması ile düzeltmenin doğrulanması ayrı aşamalardır. Güvenlik fonksiyonu üzerinde işlem yapılmışsa ilgili işlevin yeniden değerlendirilmesi gerekir.

İşletme takip şablonu

Bu tablo hazırlık ve takip içindir; resmi kontrol raporu değildir.

Kayıt alanıDoldurulacak bilgi
Ekipman ve konumSeri numarası ve saha tanımı
Kontrol sınırıDahil olan cihaz ve alt sistemler
Teknik dayanakProje ve standart sürümü
Bulgu ve kanıtÖlçüm, fotoğraf ve rapor referansı
DüzeltmeYapılan işlem ve doğrulama kaydı
TakvimSüre gerekçesi ve sonraki tarih

Adım adım teknik kontrol planı

Aşağıdaki adımlar teknik planlama içindir. Ön incelemede çatlak, kontrolsüz kaçak, etkisiz koruma veya güvenli erişim eksikliği saptanırsa dinamik teste geçilmez. Testin iptal nedeni kayıt altına alınır. Basınçlandırma, koruma ayarı ve güvenlik devresine müdahale için yalnızca ekipmana özel yetkili prosedür kullanılmalıdır.

Kimlik ve tasarım koşullarını eşleştirme

Kompresör ve kondenser bölümünden başlayarak Genleşme elemanı, Evaporatör, Soğutulan proses bağlantılarını proje veya makine şemasında izleyin. Etiket ve teknik dosya aynı varlığa ait olmalıdır. Yenilenen bileşenler, değişen çalışma modları ve önceki kontrolün kapsam dışı bıraktığı alanlar plana işlenir.

Güvenli test hazırlığı

Gaz, basınç, sıcaklık ve elektrik kaynaklarını ayrı tanımlayın. Test noktasına erişim, tahliye güzergâhı ve başka kullanıcıların etkilenmesi değerlendirilir. Hatları gevşeterek basınç kontrolü veya açık alevle kaçak araması yapılmaz.

Akışkan ve sistem sınırı incelemesi

Soğutucu kimliğini, dolum kaydını ve basınçlı bileşenleri belirleyin. Akışkan değişikliği varsa eski tasarımla uyumu belgelere göre değerlendirin.

Kaydedilecek kanıt: Akışkan, dolum kaydı ve kap envanteri. Yeni gazın eski gazla benzer sıcaklıkta çalışması teknik eşdeğerlik değildir.

Kaçak ve havalandırma incelemesi

Uygun algılama yöntemiyle bağlantıları ve makine dairesi önlemlerini inceleyin. Dedektör varsa akışkana uygunluğunu ve bakım kayıtlarını değerlendirin.

Kaydedilecek kanıt: Kontrol noktası ve algılama yöntemi. Soğutucu kokusunun alınmaması kaçak olmadığını göstermez.

Kontrol ve koruma incelemesi

Normal kapasite kontrolü ile yüksek veya düşük basınç korumasını ayırın. Koruma testini üreticinin güvenli yöntemine göre planlayın; tehlikeli basınç oluşturmayın.

Kaydedilecek kanıt: Koruma işlevi ve test koşulu. Yalnızca dijital ekrandaki basınç değişimi koruma zincirini kanıtlamaz.

Kontrol sonrası normal duruma dönüş

Test için değiştirilen işletme durumlarını kayıt üzerinden geri doğrulayın. Vana, otomatik kumanda ve alarm durumları saha sorumlusuyla karşılaştırılır. Bulguların giderildiğine dair bakım kaydı, gerekirse yeniden fonksiyon doğrulamasıyla tamamlanır. Test yapılmayan bölüm için olumlu sonuç yazılmaz.

Ölçüm noktaları ve kabul kararının kurulması

Soğutma Tesisatı Periyodik Kontrolü ölçüm ve kanıt kayıt noktaları
Ölçüm ve kayıt noktaları
Kontrol konusuKaydedilecek kanıtKararda dikkat edilecek nokta
Akışkan ve sistem sınırıAkışkan, dolum kaydı ve kap envanteriYeni gazın eski gazla benzer sıcaklıkta çalışması teknik eşdeğerlik değildir.
Kaçak ve havalandırmaKontrol noktası ve algılama yöntemiSoğutucu kokusunun alınmaması kaçak olmadığını göstermez.
Kontrol ve korumaKoruma işlevi ve test koşuluYalnızca dijital ekrandaki basınç değişimi koruma zincirini kanıtlamaz.

Ölçüm cihazının kimliği, aralığı ve uygun kalibrasyon bilgisi sonuçla ilişkilendirilir. Eşik değere yakın bir ölçümde çözünürlük, belirsizlik ve tekrar edilebilirlik dikkate alınır. Kabul kaynağı gösterilmeden yalnızca normal veya çalışıyor ifadesiyle karar verilmez. Eksik proje ya da bilinmeyen tasarım koşulu sonucu etkiliyorsa sınırlama açıkça yazılır.

Uygunsuzlukların ele alınması

Bulguyu bileşen, konum, gözlem ve teknik dayanak olarak kaydedin. Örneğin akışkan ve sistem sınırı için görülen sorun, hangi kanıtın eksik veya hangi işlevin başarısız olduğunu açıklamalıdır. Sadece bakımı yapılmalı ifadesi düzeltmenin ne olacağını göstermez. Kritik güvenlik şüphesinde güvenli duruma geçiş ve kullanımın sınırlandırılması saha prosedürüne göre yönetilir. Hafif ve ağır kusur ifadeleri, Bakanlığın ilgili ekipman için bu sınıfları tanımladığı kriterler varsa o çerçevede kullanılır; bu rehber yeni bir resmî kusur sınıfı üretmez. [K2 EK III 1.9.1]

Teknik şartnameye eklenebilecek kapsam maddeleri

Aşağıdaki metinler hizmet kapsamını tanımlamak için uyarlanabilir; mevzuatın birebir alıntısı değildir.

  1. Kontrol sınırı; Kompresör ve kondenser, Genleşme elemanı, Evaporatör, Soğutulan proses bileşenlerini ve varsa bunların emniyet arayüzlerini açıkça tanımlamalıdır. Dahil edilmeyen sistemler teklif ve raporda belirtilmelidir.
  2. Yöntem; akışkan ve sistem sınırı, kaçak ve havalandırma, kontrol ve koruma başlıkları için uygulanacak inceleme, ölçüm ve fonksiyon doğrulamalarını içermelidir. Kabul kaynağı ve çalışma koşulu her ölçüm kaydıyla ilişkilendirilmelidir.
  3. Rapor; ekipman kimliği, kontrol sınırı, teknik dayanak, kullanılan cihazlar, bulgular, deney sınırlamaları ve sonuç içermelidir. Bakım sonrası doğrulama gerektiren işlevler açıkça belirtilmelidir.
  4. Kontrol takvimi; ilgili ekipman sınıfı ve yasal dönemle gerekçelendirilmelidir. Teknik öneriyle seçilmiş bir yıllık plan, mevzuatta bütün sistem için verilmiş kesin süre gibi gösterilmemelidir.

Doldurulabilir teknik kayıt örneği

Bu boş şablon kontrol hazırlığı ve bulgu takibi içindir; imzalı resmî muayene raporunun yerine geçmez.

AlanKayıt
Ekipman veya sistem kimliği........................................................
Kontrol edilen bölüm........................................................
Çalışma koşulu ve mod........................................................
Ölçüm ve birim........................................................
Kabul kaynağı ve kriter........................................................
Bulgu ve fotoğraf numarası........................................................
Düzeltme ve yeniden doğrulama........................................................

Sık sorulan teknik sorular

Chiller soğutuyorsa periyodik kontrol gerekli değildir denebilir mi

Hayır. Soğutma başarısı basınçlı bileşenleri, kaçak güvenliğini veya koruma fonksiyonlarını doğrulamaz. Sistemin ekipman sınıfları ayrı değerlendirilir.

Soğutucu gaz değişimi neden kontrol kapsamını etkiler

Basınç, malzeme uyumu, yanıcılık ve toksisite özellikleri değişebilir. Üretici onayı ve tasarım uyumu olmadan yalnızca performans sonucuna bakılarak uygun kabul edilmez.

Kaçak testi ile vakum işlemi aynı şey midir

Hayır. Amaç ve değerlendirme koşulları farklıdır. Servis işlemlerinin kaydı, belirli bir sızdırmazlık veya güvenlik muayenesinin yapıldığını otomatik göstermez.

Soğuk oda içindeki alarm neden önemlidir

İçeride mahsur kalma ve yardım çağırma senaryoları sistem tasarımına göre değerlendirilir. Oda sıcaklığının doğru olması kullanıcı güvenliğinin tamamı değildir.

Yüksek basınç presostatı sıcaklık kontrol cihazı mıdır

Hayır. Farklı değişken ve güvenlik görevi söz konusudur. Normal kapasite kontrolünün çalışması yüksek basınç korumasının işlevini kanıtlamaz.

Soğutma tesisatına her yıl aynı basınç testi uygulanır mı

Bu genelleme yapılamaz. Bileşen sınıfı, akışkan, üretici yöntemi ve mevzuat gereği belirlenir; her yıl gelişigüzel test basıncı uygulanması güvenli değildir.

Makine dairesindeki dedektör her gazı algılar mı

Hayır. Sensör türü hedef akışkanla uyumlu olmalıdır. Kalibrasyon ve fonksiyon doğrulaması uygun prosedürle yapılır; gösterge ışığı tek başına yeterli değildir.

Yalıtım üzerindeki buzlanma kesin kaçak belirtisi midir

Hayır. Yalıtım, nem, işletme koşulu veya akış problemleriyle ilişkili olabilir. Tek görüntüyle teşhis yerine sıcaklık ve basınç kayıtlarıyla değerlendirme yapılır.

Soğutucu atmosfere boşaltılarak kontrol yapılabilir mi

Genel kontrol yöntemi olarak kabul edilmez. Geri kazanım ve çevre yükümlülükleri ile akışkanın sağlık ve yangın riskleri dikkate alınarak yetkin servis prosedürü uygulanır.

Kondenser temizliği güvenlik raporu yerine geçer mi

Hayır. Bakım, performansı iyileştirebilir; gövde, bağlantı, koruma ve sistem sınıflandırmasının periyodik değerlendirmesi ayrı bir faaliyettir.

Chillerin su tarafı ile soğutucu tarafı ayrı mı kaydedilir

Evet. Akışkanlar, basınç sınırları ve bileşenler farklıdır. Bir taraftaki ölçüm diğer tarafın gövde veya emniyet işlevini doğrulamaz.

Defrost modu kontrol kapsamına alınabilir mi

Makinenin tasarımında varsa bu modun güvenlik ve işletme etkisi değerlendirilir. Sadece normal soğutma modundaki gözlem bütün durumları temsil etmez.

Kaçak dedektörünün yerleşimi neden akışkana bağlıdır

Gazın özellikleri, kaçak kaynağı ve hava hareketi algılamayı etkiler. Her makine dairesine aynı yükseklik ve konum tarifi verilmez.

Soğutma Tesisatı kontrolü için süre ve yasal kapsam nasıl belirlenir

Bu üst başlık tek bir ekipman sınıfı değildir. EK III Tablo 1 kapsamındaki basınçlı kaplar ve Tablo 3 kapsamındaki tesisatlar ayrı belirlenir. Bütün boru, pompa ve yardımcı elemanlara yalnızca bu sayfanın adından hareketle ortak yıllık yasal süre atanmaz. Kapsam dışındaki teknik güvenlik kontrolleri üretici, proje ve risk koşullarına göre planlanır.

Soğutma Tesisatı için hangi teknik standartlar seçilir

EN 378 ailesi: Soğutma sistemleri ve ısı pompalarının güvenlik ve çevre gerekleri için sistem türüne göre kullanılır. Bölüm 4 işletme, bakım, onarım ve geri kazanıma yöneliktir. Soğutucu ve kap belgeleri: Akışkanın güvenlik sınıfı, sistem dolumu ve basınçlı bileşen kimlikleri birlikte ele alınır; ürünün soğutması tüm korumaları doğrulamaz. Türkiye’de uygulanacak TS karşılığı, baskı ve kapsam ayrıca doğrulanır.

İlgili hizmet sayfaları

Bu sayfa Mekanik tesisatlar periyodik kontrolü başlığının alt konularından biridir. Tesisinizdeki diğer mekanik sistemler için:

Mekanik tesisat dışındaki kontrol ve ölçüm hizmetlerimiz:

Hizmet kapsamının planlanması

Soğutma Tesisatı Periyodik Kontrolü için ekipman adedi, model veya proje, tesis konumu, önceki rapor ve duruş bilgisi üzerinden kapsam belirlenebilir. SÖZTEK ile görüşmede hangi bileşenlerin ve hangi deneylerin dahil olduğu netleştirilmelidir. Teknik inceleme yapılmadan uygunluk sonucu taahhüt edilmez.

Soğutma Tesisatı Periyodik Kontrolü kapsamını netleştirmek için ekipman listesi, proje, önceki raporlar ve uygun duruş zamanını paylaşabilirsiniz. Teklif talep formunu doldurarak kapsam ve program teklifi isteyebilirsiniz.

Kaynaklar ve teknik güncelleme

K1 Yönetmelik resmi kurum kopyası ve EK III tabloları

K2 ÇSGB 23 Aralık 2025 değişiklik açıklaması

T1 EN 378-4 işletme ve bakım kapsamı

Kaynak gözden geçirme tarihi 21 Eylül 2026. K1 Aralık 2025 kurum kopyasıdır ve K2 değişiklik açıklamasıyla birlikte okunmalıdır. Kontrol tarihinde yürürlükteki konsolide düzenleme esas alınır. Katalog bağlantıları standartların kapsamını açıklar; tam standart metni yerine geçmez. Yabancı rehberlerdeki yasal süreler Türkiye için kullanılmaz.