Beton pompası betonun basınçla iletilmesini ve yerleştirilmesini sağlar; transmikser ise döner tamburla karışımı taşır. Aynı şantiyede birlikte çalışmaları bu makineleri aynı kontrol kapsamına sokmaz. Mobil bomlu pompa, sabit pompa ve transmikser için taşıyıcı, çalışma organı ve enerji kaynakları ayrı tanımlanır.
Beton makineleri kontrolünde öncelik, güvenliği etkileyen mekanik ve kumanda işlevlerini gerçek çalışma konfigürasyonunda değerlendirmektir. Bu rehber; işletme sorumluları, bakım ekipleri ve kontrol hazırlığı yapan teknik personel için kapsam, kontrol noktaları ve kayıt örnekleri sunar.

Şema ölçekli imalat çizimi değildir. Makine ailesini ve kontrol odağını anlatır; modelin teknik çizimi yerine kullanılmaz.
Kontrol kapsamı ve standart seçimi
Ön eşleştirme: Beton pompası satırı ve diğer alt türler ayrı değerlendirilir. Teknik başvuru aileleri: Beton iletme ve yerleştirme için TS EN 12001; transmikser için EN 12609. Genel bölüm ile makineye özgü bölüm birlikte ele alınır. Bir ürün güvenliği standardının adı, tek başına bütün periyodik kontrol yöntemini veya makinenin uygunluğunu belirlemez.
Dayanak | Nasıl kullanılır |
|---|---|
EK-III ve güncel Bakanlık dokümanları | Ekipman grubu, kontrol usulü ve varsa zorunlu kriterler belirlenir. |
Beton iletme ve yerleştirme için TS EN 12001; transmikser için EN 12609 | Makinenin türü, imal tarihi ve uygulanabilir baskı doğrulanır. |
Üretici kılavuzu ve teknik kayıtlar | Model, ataşman, deneme koşulu ve sayısal kabul sınırları eşleştirilir. |
Standartların tam metni bu rehbere aktarılmamıştır. Tablo, ilgili aileleri gösterir; TS kabulü, yürürlük durumu, tadiller ve ürüne uygulanabilir baskı kontrol tarihinde doğrulanmalıdır. Kaynaklardaki yabancı rehberler teknik açıklama içindir; Türkiye mevzuatı yerine kullanılmaz.
Kontrol dönemi ve bakım ayrımı
Beton pompası için Tablo-6 eşleştirmesinde standartta süre belirtilmiyorsa bir yıllık dönem esas alınır. Transmikser için bu hüküm pompa satırından otomatik aktarılmaz; gerçek ekipmanın grup kapsamı ayrıca belirlenir.
İşletme, çalışma saati ve çevre koşullarını bakım planında izler. Güvenliği etkileyen hasar, önemli onarım veya kullanım değişikliğinde bir sonraki takvim tarihini beklemek doğru değildir; gerekli ilave değerlendirme planlanır. Operatörün kullanım öncesi kontrolü, servis bakımı ve yetkili kişinin periyodik kontrolü farklı kayıtlardır.
Kontrol için saha hazırlığı
Model ve seri numarası, kullanım kılavuzu, mevcut uygunluk beyanı, önceki raporlar ve onarım kayıtları hazır bulundurulur. Makine temiz ve incelenebilir durumda sunulur. Yetkin operatör, uygun test alanı ve gerekiyorsa servis desteği önceden planlanır. Tehlikeli alana giriş sınırlandırılır; güvenli yapılamayan deney sırf listeyi tamamlamak için uygulanmaz.
Ekipmana özgü teknik kontrol noktaları
Pompa bomu ve destekler birlikte değerlendirilir
Bom mafsalları, bağlantı pimleri, kaynak bölgeleri ve destek ayakları incelenir. Kurulum konumu, zemin ve üreticinin izin verdiği çalışma alanı değerlendirmeye dahildir. Bom erişim uzunluğu tek başına güvenli çalışma kapasitesini göstermez; kısmi ayak açılımı ancak izin verilen düzende kullanılabilir.
Beton hattı basınçlı bir sistemdir
Boru, dirsek, kelepçe ve hortumun uyumu ile aşınma durumu incelenir. Basınç altında bağlantı açılmaz. Et kalınlığı ölçümü gerekiyorsa ölçüm yerleri ve üreticinin sınırları tanımlanır. Her boruya aynı kalınlık sınırı yazılması, farklı ürün ve basınç sınıflarını gözden kaçırır.
Hazne ve karıştırıcıya erişim engellenir
Izgara, koruma ve varsa kilitleme işlevleri değerlendirilir. Betonun tıkanması, hareketli parçalara el veya alet uzatmayı haklı kılmaz. Temizlik ve müdahale, basınç ve diğer enerji kaynaklarının güvenli ayrılmasını kapsayan üretici prosedürüyle yapılır.
Transmikser tamburu farklı tehlikeler taşır
Tambur tahriki, merdaneler, koruyucular, platform ve merdivenler kontrol edilir. Tambur içine giriş rutin bir işlev denemesi değildir; kapalı alan ve enerji izolasyonu yönünden ayrıca planlanır. Tamburun yavaş döndürülmesi güvenli iç çalışma yöntemi sayılmaz.
Boşaltma oluğu ve uzatmalar sabitlenmelidir
Oluk mafsalları, tutucular ve taşıma kilitleri incelenir. Katlanırken oluşan sıkışma noktaları ve parçanın beklenmedik salınımı değerlendirilir. Su tankı veya başka basınçlı donanım varsa uygulanabilir ilave kapsam ayrıca belirlenir.
Kumanda kaybı halinde davranış doğrulanır
Uzaktan kumanda, acil durdurma ve yeniden başlatma davranışı üreticinin güvenli deneme düzeninde incelenir. Haberleşme kaybı denemesi rastgele kablo sökülerek yapılmaz. Beton dökümü sürerken tehlike oluşturacak testler planlanmaz; deneme şartları önceden kararlaştırılır.
Deney ve ölçümün kayıt altına alınması

Deneme öncesinde yöntem, çalışma konfigürasyonu ve kabul ölçütü belirlenir. Ölçüm varsa cihaz kimliği, uygunluğu ve sonuç birimi kaydedilir. Veri bulunmadan basınç, yük katsayısı, durma mesafesi veya boşluk limiti üretilmez. Şüpheli yapısal bulgu için gerekli ilave inceleme belirlenir; bütün makinelere koşulsuz aynı tahribatsız muayene yöntemi atanmaz.
Sahadan örnek değerlendirme
Pompa hattındaki dirsekte belirgin aşınma görülürse yalnızca dış görünüşle uygunluk verilmez. Hat güvenli biçimde devreden çıkarılır; ürün verisi ve gerekli ölçümlerle değerlendirme tamamlanır. Bu örnek gerçek bir muayene sonucu değil, bulgunun nasıl ele alınacağını açıklayan teknik senaryodur.
Düzenlenebilir kayıt şablonları
Aşağıdaki tablolar işletme hazırlığı ve bulgu takibi içindir. Resmî periyodik kontrol raporu değildir. Güvenlik sonucu ve kusur derecesi, uygulanabilir kriterlere göre yetkili kişi tarafından belirlenir.
Şablon A Ekipman ve konfigürasyon kaydı
Alan | Kayıt |
|---|---|
Makine ve alt tür | |
Marka model ve seri numarası | |
İmal yılı ve çalışma saati | |
Ataşman ve yardımcı üniteler | |
Kılavuz ve önceki rapor referansı | |
Kontrol yeri ve sorumlu kişi |
Şablon B Teknik bulgu kaydı
Kontrol odağı | Gözlem ve ölçüm | Kriter ve kanıt |
|---|---|---|
Pompa bomu | ||
Destek ayakları | ||
Basınçlı hat | ||
Hazne ızgarası | ||
Mikser tamburu | ||
Boşaltma oluğu |
Şablon C Düzeltici işlem takibi
Bulgu ve konum | İşlem ve sorumlu | Doğrulama ve tarih |
|---|---|---|
| ||
| ||
|
Sık sorulan sorular
Beton pompası ile transmikser aynı ekipman mı
Hayır. Pompanın basınçlı iletim hattı ve varsa bomu; transmikserin tamburu, tahriki ve boşaltma düzeni ayrı kontrol edilir.
Beton borusunda tek bir asgari et kalınlığı kullanılabilir mi
Hayır. Boru tipi, malzeme, basınç sınıfı ve üretici ölçütü belirleyicidir. Ölçüm sonucu ilgili ürün sınırıyla karşılaştırılmalıdır.
Pompa ayakları kısmen açıkken kontrol yapılır mı
Yalnızca üreticinin bu konfigürasyona izin verdiği ve gerekli sınırlamaların sağlandığı durumda değerlendirilir. Tam açılım verileri kısmi açılıma uygulanmaz.
Transmikser tamburuna girilerek rutin kontrol yapılır mı
İçeri giriş ayrıca güvenli çalışma planı gerektirir. Hareket, enerji izolasyonu ve kapalı alan riskleri değerlendirilmeden rutin kontrolün parçası gibi uygulanmaz.
Pompa hortumundaki tıkanıklık bağlantı gevşetilerek açılır mı
Basınç varken bağlantı açılmaz. Tıkanıklık giderme işlemi üreticinin basınç boşaltma ve güvenli müdahale prosedürüne göre yetkin kişilerce yürütülür.
Kontrol talebi için gerekli bilgiler
SÖZTEK'e beton makineleri için kapsam talebi iletirken makine modeli, seri numarası, bulunduğu il ve ilçe, ataşmanlar ve kullanım amacı paylaşılmalıdır. Böylece gerekli saha hazırlığı ve kontrol kapsamı teklif öncesinde belirlenebilir. Bu rehber, belirli bir makine için uygunluk kararı veya hizmet yetkisi belgesi değildir.
İlgili teknik rehberler
Damperli İş Kamyonlarının Periyodik Kontrolü
Özel Amaçlı İş Makinelerinin Kontrolü
Zemin İyileştirme Makinelerinin Kontrolü
Kaynaklar
İş Ekipmanları Yönetmeliği EK-III Tablo-6 esas metni
ÇSGB 23 Aralık 2025 değişiklik açıklaması
BSI beton makineleri standartları komitesi
Esas metin bağlantısı 23 Aralık 2025 değişikliğinden önceki nüshadır; değişiklik açıklamasıyla birlikte okunmalıdır. Uygulama öncesi güncel konsolide mevzuat ve Bakanlığın ekipmana özgü kriterleri kontrol edilir. Rehber hazırlama tarihi 14 Eylül 2026; yayın tarihi siteye eklendiği tarihtir.
